نوشين طريقي
ماهنامه زنان درست در شانزدهمين سالگرد آغاز انتشارش، لغو امتياز شد. نشريهاي كه بقايش در طول دو دهه گذشته نشان از واقعبيني و درك محدوديتهاي زمانه و افتخيزهاي پرشمار سالهاي اخير داشت، به جرم سياهنمايي وضعيت زنان متوقف شد.
«زنان» از معدود يادگارهاي جان سخت نشريات دهه 1370 بود كه جرياني نوگرا و دگرانديش در حوزه مسائل زنان را نمايندگي ميكرد. اين نشريه از اتاقي كوچك در موسسه كيان، ارگان نوانديشان ديني آغاز به كار كرد و وقتي به رسانهاي مستقل، جريانساز و اثرگذار بدل شدهاست.
سابقه راهاندازي اين نشريه تخصصي و البته كاملا غيردولتي در حوزه زنان به زماني باز ميگردد كه با خروج سيدمحمد خاتمي از موسسه كيهان، خروج دستهجمعي روزنامهنگاران نزديك به جريان فكري نوانديشي ديني از اين موسسه رقم خورد. شهلا شركت، سردبير وقت هفتهنامه «زن روز» بود كه پس از يك دهه فعاليت در «زن روز»، همراه با ديگر همكاران خود موسسه كيهان را ترك گفت و «زنان» را بنيان گذاشت.
شهلا شركت در نخستين سرمقاله خود راهي را كه در آن قدم نهاده بود، چنين توصيف كرد:«راهي مسيري ميشويم كه از مكر كلوخاندازان ايمنش نميبينيم... بدانديشان ميتوانند سپرها را زمين بگذارند. ما براي ستيز با مردان نيامدهايم. گرچه اهل پرهيز نيستيم اما منطق داريم و با اهل نظر، دوستي و مروت...»
ماهنامه «زنان» بيش از آنكه در حد و اندازههاي نشريهاي متوسطالحال و عادي باقي بماند، به مهمترين تريبون فعالان امور زنان در دو دهه گذشته براي طرح مسائل زنان از هر دو طيف عمده فمينيستهاي سكولار و مسلمان تبديل شد و همين سعه صدر مسئولان «زنان» براي درج آرا و نظرات مختلف، موجب شد كه محفلي گرم و پررونق براي دنبال كردن مباحث زنان باشد، هرچند جديترين پروندههايي كه «زنان» در حوزه انديشهاي دنبال ميكرد نسبتسنجي ميان خواستههاي زنان با آراي انديشمندان مسلمان بود.
نشريه «زنان» مدعي بود كه كليد حل مشكلات را بايد در چهار حوزه جست:«دين، فرهنگ، قانون و آموزش». از اين رو بود كه تمركز اصلي «زنان» بر همين چهار محور قرار گرفت. «زنان» تلنگري جدي براي عالمان و متفكران دين شد تا كندوكاوي عميق در فقه و احكام دين داشته باشند و به ارتقاي جايگاه زنان در انديشه ديني منجر شود. بهويژه آنكه «زنان» بهواسطه ارتباط نزديكش با جريان تحولخواه ديني ميكوشيد از امكانات فقه پوياي شيعي به نفع تفسير احكام دين متناسب با مقتضيات زمان و مكان بهره برد.
همزمان، عرصة فرهنگ و تنيدگي محكم آن با امور ديني موجب شد نشريه زنان يكي از رسالتهاي خود را به نقد ديدگاهها و نگرشهايي خرافي و غيرمنطقي اختصاص دهد كه زنان را جنس دوم ميخواهد و زن را به اعتبار شوهر و فرزند داشتن حرمت مينهد.
ديگر محور تمركز نشريه زنان در همه سالهاي انتشارش بازخواني مباحث قانوني بود. مقالاتي كه در دهه 1370 به قلم نويسندگاني چون مهرانگيز كار، شيرين عبادي، سيدمحسن سعيدزاده نوشته ميشد و در سالهاي اخير شادي صدر مهمترين نويسنده مطالب حقوقياش بود. همين نوشتهها حاوي نكات و مسائلي بود كه بارها مورد استفاده فراكسيون زنان اصلاحطلب مجلس ششم قرار گرفت و گفتماني كه نويسندگان «زنان» در توليد آن نقش بسزايي داشتند، در دولت و مجلس اصلاحطلب بارها و بارها مورد استفاده قرار گرفت و همين امر، اهميت «زنان» را دوچندان ميساخت.
توقف «زنان» هرچند غيرمنتظره و غم انگيز است اما بهواقع «زنان» بذري را كاشت كه در طول 16 سال به بار نشسته و تا سالها بعد ميوه خواهد داد. هرچند افسوس ميخوريم و حسرتزدهايم از خواهر شانزده سالهمان كه فعلا به حصر رفته اما باور داريم زنان جامعهمان به حدي از توانمندي و آگاهي رسيدهاند كه راه خود را با «زنان» و بي«زنان» ادامه خواهند داد. «چشمه آگاهي اگر بجوشد» كه خيل انبوه زنان و دختران دانشآموخته و متقاضي ورود به بازاركار نشان از جوشش آگاهيشان دارد، «زنان» بازهم به راه خو ادامه خواهد داد.
* اين نوشته را نوشين طريقي، مسئول بخش اجتماعي مجله زنان كه سابقه بيش از هشت سال همكاري نزديك با اين نشريه را داشته، براي انتشار در اين سايت ارسال كرد. از همه دوستان و همكاران تحريريه زنان دعوت ميكنيم كه براي درج نوشتههايشان ياانتشار عكسهاي خود درباره اين مجله از اين فضا استفاده كنند.
