عبدالکریم تابش
یک روز پس از سفر دو روزه سید محمد خاتمی به کرمان در حالی که او به همراه گروهی از خبرنگاران استان کرمان به سیاق انتخابات ریاست جمهوری سال 76 سوار بر اتوبوس به بم سفر می کرد تا در سالروز زلزله سال 82 این شهر با مردمش دیدار کند،فرماندار این شهر در اعتراض به حضور وی شهر را ترک کرد.اگرچه این مقدمه مخالفت ها با سفرهای رییس جمهور سابق نیست چه پیش از این در برخی از شهرهایی که او سفر کرده بود،بارها پلاکاردهایی که اصلاح طلبان برای اطلاع رسانی و گاه خیرمقدم نصب کرده بودند،پاره شد و در کرمان نیز گروههای مخالف چون همفکرانشان چنان کردند. سید محمد خاتمی در میان استقبال خود جوش مردم وارد فرودگاه کرمان شد ،در حالی که ساعتها گروههای مختلف مردم در انتظار ورودش فضای سالن فرودگاه را مملو از جمعیت کرده بودند.خاتمی در این سفر علاوه بر دیدار با کسانی که مشتاق به دیدارش بودند در سالروز زلزله بم به این شهر نیز سفر کرد،هرچند گفته شد که حتی شورای تامین بم در مخالفت با حضور خاتمی از دادن مجوز به حضور رییس جمهور سابق کشورمان خودداری کرده که سرانجام این موضوع با وساطت امام جمعه شهر بم حل و فصل می شود.همراهان سید محمد خاتمی در این سفر را آیت ا... توسلی رئیس دفتر حضرت امام(ره)، حجت الاسلام والمسلمین مجید انصاری عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، حجت الاسلام سید محمود دعایی مدیرمسئول روزنامه اطلاعات،سید علی خاتمی، دکتر امیری نماینده مردم زرند و کوهبنان و حجت الاسلام وزیری نماینده مردم کهنوج در مجلس شورای اسلامی تشکیل می دادند.
تاکید بر تحقیق بر مبانی اسلام
نخستین روز از سفر سید محمد خاتمی به کرمان با حضور او و همراهانش در گلزار شهدای این شهر و ادای احترام به شهدای کرمان در 8 سال دفاع مقدس صورت گرفت.او سپس در جمع روحانیون استان کرمان حضور یافت، حجت الاسلام والمسلمين سيد يحيي جعفري امام جمعه كرمان خاتمي را مظهر تواضع ادب و اخلاق حسنه دانست و در همین جمع خطاب به حاضران گفت :از روزي كه با ايشان(سید محمد خاتمی) آشنا شدم، او همين اخلاق حسنه را دارا بودند.رییس جمهور سابق کشورمان خطاب به طلاب و روحانیون این شهر با گلايه از عدم انجام تحقيقات دقيق در حوزههاي علميه در خصوص شناخت هرچه بيشتر جهان اسلام، گفت: هنوز از لحاظ تحقيقات اسلامي داراي مشكلاتي هستيم زيرا به جز چند تن از ائمه اطهار بقيه آن بزرگواران مظلوم واقع شدهاند و جادارد در خصوص خصائص علمي آن بزرگواران كارهاي بيشتري صورت پذيرد.
او ضمن تبريك ولادت حضرت عيسي مسيح(ع) گفت: با كمال تأسف در طول تاريخ جفاي زيادي به حضرت عيسي شده است، چه در زمان استيلاي كليسا بر زندگي مردم و چه زماني كه حكومتهاي سكولار، دين را از زندگي مردم خارج كردند.>
اويكي از كارهاي محوري تمدن مدرن را، رويگرداني از دين دانست كه موجب شده تا كساني دين را بد فهميدند و بد شناساندند و اين چنين بود كه در غرب مردم به اين نتيجه رسيدند كه براي گشادهتر شدن زندگي، دين را از صحنه زندگيشان خارج كنند.
وي با اشاره به آيات پاياني سوره بقره گفت: در واقع هيچ فرقي ميان پيامبران نيست و اين ايمان واقعي است.
سفرهای فرا انتخاباتی
حضور در جمع اصلاح طلبان و دیدار مردمی برنامه های دیگر سفر رییس جمهور سابق کشورمان به کرمان بود.او در این دیدارها بود که به انتقاداتی که از سفرهای وی می شود پاسخ داد و خطاب به مخالفانش گفت اين روزها مطرح ميشود سفرهاي استاني خاتمي به چه منظوري است؟با وجودی که در آستانه انتخابات هستيم همه ما بنا داريم با همت و تدبير در اين عرصه حضور داشته باشيم و اين وظيفه ماست، شايد اين تلقي وجود داشته باشد كه هدف اصلي اين سفرها انتخابات است؛ البته ممكن است آثاري در انتخابات داشته باشد كه هيچ اشكالي ندارد؛ اما واقعيت اين است كه هدف سفرهاي داخلي من فراتر از اين موضوع خاص است و ابايي هم ندارم كه بتواند تاثيري در انتخابات خوب و شايسته ملت ايران داشته باشد.
خاتمي ادامه داد: اين سفرها ( داخلي و خارجي) الان شروع نشده و به ياري خداوند به حال حاضر هم خاتمه نخواهد يافت، اين امر وظيفه من است و باعث خوشنودي و خوشحاليام ميشود كه در جمعهاي پرشور مردم حضور يابم و به آنها عرض ادب و احترام كنم.
خاتمی دعوتهایی که از وی برای حضور در شهرهای مختلف کشور می شود را فراوان خواند و اظهار داشت: اين توقع وجود دارد كه در قبال بزرگواري كه ملت نسبت به من دارد، براي عرض ادب خدمت مردم شريف ايران برسم كه اين امر به امروز و ديروز اختصاص ندارد؛ گرچه حجم دعوتها بسيار فراوان است و شرمندهام كه نميتوانم همه آنها را در مجال كوتاهي اجابت كنم.
رييسجمهور سابق كشورمان در عين حال گفت: گرچه نميتوانم يك دهم دعوتها را اجابت كنم اما خود را موظف ميدانم به دلايل زير در سفرهاي خارجي حضور يابم؛ اول بحث تدوين انديشهاي است كه مطرح شد و مورد توجه جهانيان قرار گرفت، همچنين با گسترش فضاي امنيتي، جنگ ، ناامني، اشغال و سركوب از يك طرف، ترور، انفجار و افراط گرايي از سوي ديگر، امروز متن وجدان جامعه بشري، بهويژه متفكران و خيرانديشان به شكل جديتر، لزوم گفتوگوي فرهنگها و تمدنها را در دو سوي غرب و شرق جهان بيشتر احساس ميكنند.وي تصريح كرد: به دنبال طرح موضوع گفتوگوي تمدنها، شخصيتهاي بزرگ سياسي جهان وقتي كار رسميشان به پايان ميرسد، به تاسيس موسساتي در حوزه تفاهم و صلح ميپردازند و يا در اين زمينه فعال مي شوند؛ همچنانكه صدها كتاب و هزاران مقاله در اين زمينه موجود است. خاتمي افزود: به هر حال بايد كسي كه اين مساله را مطرح كرده، براي بحث و تعميق آن تلاش كند، بنده نيز وظيفه خود ميدانم با همه ناتواني و ناچيزي كه دارم، وقتي طلب وجود دارد و به هر صورتي دنيا حاضر است از زبان بنده بشنود و تحت تاثير قرار بگيرد، به آن عمل كنم. رييس موسسه بينالمللي گفتوگوي فرهنگها و تمدنها در عين حال گفت: متاسفانه اكنون طوري شده كه يا حرف افراد از جهان اسلام و جهان سوم شنيده نميشود و يا حرفهايي شنيده ميشود كه سنخيتي با اسلام و روح مللي مثل ملت ايران ندارد.
گوش شنوایی در غرب و شرق هست
سيدمحمد خاتمي اظهار داشت: وقتي احساس ميكنم بالاخره گوش شنوايي در غرب و شرق و همه جهان است، وظيفه بنده است كه به آن نقاط بروم و سخنراني كنم؛ زيرا در مقابل دو خطر افراط گرايي و تحجرگرايي كه متاسفانه به دليل سياستهاي نادرست قدرتهاي بزرگ در كشورهاي اسلامي زمينه رشد پيدا كرده و خطر بسيار بزرگي است، وجود دارد. افراط گرايي، خشونت و رفتارهايي كه گروههايي به نام تروريزم انجام ميدهند، بهترين كمك به دشمنان اسلام براي ايجاد موج فوقالعاده خطرناكتر اسلامهراسي و اسلامستيزي است. خاتمي در ادامه با اشاره به تبليغات در غرب براي توجيه لشكركشي به كشورهاي جهان و نشاندادن چهره خطرناك از اسلام گفت: آنها ميخواهند بگويند اسلام براي بشريت، تمدن ، پيشرفت و زندگي خطرناك است؛ اما ما با دفاع از آزادي، مدنيت، رشد و توسعه با اين دشمن خطرناك مقابله ميكنيم. وي تاكيد كرد: بنده به عنوان انسان ، مسلمان و كسي كه افتخار ميكند روحاني است، معتقدم بايد با هر دو موج مقابله و از چهره واقعي اسلام دفاع كرد؛ بهويژه با توجه به ميراث ارزشمند دنياي اسلام و تشيع كه حكمت معنوي اسلام و مايه بسيار بزرگي براي گفتوگوي بين فرهنگها و تمدنهاست و نه تنها ميتواند مشكلات ما را حل كند بلكه خلا دنياي امروز را نيز پر ميكند. وي تصريح كرد كه از آن چهره از اسلام دفاع ميكند كه دنيا هم تشنه آن است. خاتمي در عين حال با بيان اين كه براي توسعه و پيشرفت به دنياي امروز نيازمنديم، اظهار داشت: در اين گفت و گوها ميتوان بر افراط گراييها غلبه و از اسلام، منافع ملت بزرگ ايران و حيثيت بزرگ آن دفاع كرد. وي افزود: يكي از افتخارات بزرگ بنده و از وظايف من اين بوده كه واقعا چهره نوراني و تاريخي ملت ايران و به آن به آن شكلي كه بايد به دنيا شناسانده شود، معرفي كنم. خاتمي اظهار داشت: ما گاهي از اين كه خداي نكرده نسبت به ملتي با اين همه سرمايه نگاه تحقيرآميز و ناشايست ميشود رنج ميبريم و از اين رو موظفيم از عزت، شرف و عظمت ملت ايران دفاع كنيم؛ از اين رو سفرهاي خارجي بنده نيز جدي است. رييسجمهور سابق كشورمان افزود: با اين كه اين سفرها براي من رنجآور است و زحمت فردي دارد، آنها را اجابت ميكنم ، البته با امكانات كمي كه ما داريم اين سفرها با مشكلات زيادتري روبهروست. خاتمي در ادامه اظهار داشت: باز هم اگر خداوند بخواهد و توفيق دهد اين سفرها را ادامه خواهم داد؛ گرچه بايد باور كرد سن و سال هم موثر است و سفرها براي من دشوار است؛ البته سعي دارم در حدي كه امكان دارد به وظيفهام عمل كنم.
قوانین ما عادلانه نیست
رییس جمهور سابق کشورمان در این دیدار به صراحت ضعف قانونی کشور را مورد خطاب قرار داد و با باین اینکه قوانین کشور دارای تنگناههای اساسی هستند عنوان داشت: به صراحت ميگويم قانوني كه الان داريم ، قانون عادلانهاي نيست، معتقدم براي اصلاح ساختار كشور و پيشرفت آن نيازمند قانون بهتر هستيم كه با وجود مجلس شجاع، كاردان و با تجربه ميتوان به آن دست يافت.خاتمي تاکید کرد: قانون اساسي ظرف يكبار مصرف نيست كه يك دفعه در آن غذا خورد و بعد آن را به دور انداخت، آن هم قانون اساسي ما كه به سادگي تدوين نشده، بلكه پشتوانه راي مردم را دارد. به گفته وی قانون اساسي، اصول و موازيني دارد و خواستهاي تاريخي آن از جمله مردمسالاري و آزادي است؛ از اين رو بايد اصولي را كه هنوز پياده نشده، كاملا پياده كنيم. خاتمي در ادامه با بيان اين كه اين نظام متعلق به همه ماست و همه بايد در انتخابات شركت كنيم، گفت: ما بايد سعي كنيم بتوانيم به صحنه بياييم. اگر انديشهاي داريم و معتقديم ميتوانيم كارهايي بكنيم كه به مصلحت ، عزت و عظمت نظام اسلامي منجر شود، { بدانيم} امكاناتي وجود دارد كه حق ماست. وي با طرح اين پرسش كه چرا بايد اين انديشه حضور پيدا كند، افزود: بايد با روشهاي درست حضور پيدا كرد و اگر قانون اجرا شود معتقدم ميتوان طبق حق شرعي و قانوني حضور داشت و وظيفه را انجام داد. رييسجمهور سابق كشورمان با بيان اين كه مملكت به توسعه همهجانبه نياز دارد، افزود: بايد ثروتها به صورت مشخصي هدايت شود كه رشد در همه زمينهها باشد. ما به لحاظ سياسي هنوز خيلي كار داريم و نيازمند قوانين هستيم. سيدمحمد خاتمي خطاب به کسانی که با تشکل های مردمی مخالف هستند اظهار داشت: اگر كسي با تشكلها مخالف باشد مطمئن باشيد با حاكميت مردم بر سرنوشت آنها نيز مخالف است. تشكلها از متن جامعه به وجود ميآيند و هر كدام بخشي از جامعه را نمايندگي ميكنند. هستههاي اوليه جامعه مدني و توسعه سياسي هستند كه هم ميتوانند انديشههاي طرفداران را شكل بدهند و هم مدافع خواستهاي بخشي كه آن را نمايندگي ميكنند، باشند. در اين صورت فقط دشمنان ملت و كساني كه خود ملت را قبول ندارند، با تشكلها مخالف هستند. رييسجمهور سابق كشورمان با بيان اين كه براي نهادينهشدن امور بايد امكانات را با قوانين لازم در اختيار داشت، گفت: متاسفانه جامعه ما خواستهاي مترقي دارد ولي فرهنگ آن را به دست نياورده؛ در حالي كه اگر خواستار مردمسالاري هستيم، بايد هزينه آن را نيز بپردازيم. وي گفت: اگر روزي روزگاري دولت كمكي به احزاب ميكرد، امروز بسياري از تشكلها تحت فشار هستند كه اين امر درست نيست. وي افزود: مطمئنم اگر ما در دولت و مجلس باشيم، ميتوانيم از اين مسائل دفاع كنيم.
دانشجو هم گاهی خطا می کند
سيد محمد خاتمي در بخش ديگري از سخنانش با انتقاد از برخي برخوردها با دانشجويان گفت: من نميگويم هر كاري كه دانشجو ميكند درست است، هيچ كس مطلق نيست؛ ولي كيست كه اشتباه نكند؛ مثلا اگر بنده كه رييس جمهور هستم، اشتباه كنم ممكن است فاجعهبار باشد يا يك امضاي غلط و سخن نادرست، زيانهاي بزرگي داشته باشد، ما نبايد توقع داشته باشيم دانشجويان دست از پا خطا نكنند، در عين حال كه بسياري از چيزهايي كه مي گوييم خطاست، خطا نيست، اصلا ماهيت دانشجو اين است كه انتقاد و اظهارنظر كند؛ بنابراين برخي رفتارها و برخوردها با او درست نيست، بايد به آنها كمك و آنها را تحمل كنيم؛ زيرا برخي رفتارها مشكل را حل نمي كند؛ ميتوان با توافق و گفتوگو تعامل و اعتدال ايجاد كرد؛ زيرا با برخي روشها و محدوديتها چه بسا ممكن است جوانان به اموري رو بياورند كه مواجهشدن با آنها پرهزينهتر خواهد بود.
خاتمي در ادامه با بيان اين كه مجلس قوي و كاردان حتما به نفع نظام و انقلاب است، اظهار كرد: مجلس بايد در فضاي آزاد، عادلانه و با تامين چارچوبهاي حقوقي شكل بگيرد. دستاندركاران و مسوولان نيز موظفند زمينه را فراهم آورند و اين يك خواهش نيست؛ اين وظيفهاي است كه بايد انجام دهند و اگر انجام ندهند وظيفه شرعي و قانوني خود را انجام ندادهاند.
وي تصريح كرد: مردم نيز بايد حضور يابند؛ زيرا حضور آنان باطلالسحر است، مردم بايد رغبت داشته باشند و نمايندگان مطلوب خود را انتخاب كنند؛ زيرا در اين صورت بسياري از موانع خنثي ميشود. همچنين نيروهاي شايسته، با تجربه ، كاردان و مومن بايد در عرصه بيايند و برنامه خود را ارايه كنند. اگر نيروهاي شايسته بيايند و مردم نيز حضور پرشور داشته باشند، مطمئن باشيد برايند آن، مجلسي قوي ، قانونگذار، حافظ منافع ملي ، تامينكننده عدالت، نظم و آزادي در جامعه ما خواهد بود.
سيدمحمد خاتمي اظهار داشت: همه بايد تلاش كنيم با معيارهاي ديني ، اسلامي و قانوني ، بررسي صلاحيتها انجام شود. ما اعلام خطر ميكنيم كساني در كشور هستند كه حتي ممكن است با حسن نيت ، روش ، معيار و كار آنان با چيزهايي كه ما از اسلام آموختهايم، سازگار نباشد. كساني كه اين اعتقاد را دارند، خود را قيم مردم ميدانند؛ كساني كه معتقدند مردم نميفهمند و رايشان ارزشي ندارد و جمهوري اسلامي تزييني است؛ در حالي كه اينها از محكمات و افتخارات انقلاب اسلامي ماست. چرا امام روي جمهوري اسلامي تاكيد ميكند؟ چرا بر ميزان بودن راي مردم تاكيد دارد؟
وي افزود: اين كه هر كسي قائل به حق مردم، آزادي ، عدالت، پيشرفت و توسعه همهجانبه باشد، با انواع ترفندها از صحنه حذف شود، نه به مصلحت كشور است و نه با معيارهاي اسلامي و قانوني و شرعي سازگار است. بايد بزرگان كشور اين مساله را به عنوان دفاع از اسلام و انقلاب مورد توجه قرار دهند؛ البته تلاش هم ميشود و اميدواريم صلاحيتها در چارچوبهاي قانوني و شرعي بررسي شود.
وي تاكيد كرد: رد صلاحيتها غيرعادي و خلاف روح قانون اساسي و شرع نباشد.
سيد محمد خاتمي همچنين با اشاره به اين كه ما هنوز خيلي راه داريم كه ياد بگيريم كار حزبي كنيم گفت: البته اين امر منافاتي ندارد كه احزاب در ائتلاف شركت كنند، ولي با تابلوي خود بيايند. بايد تلاش كرد ائتلاف حداكثري داشته باشيم كه در اين زمينه تلاشهاي زيادي ميشود و بنده نااميد نيستم. خاتمي در ادامه گفت: بنده قصد ندارم در عرصه رسمي حضور داشته باشم، ولي هم چنان دلم براي كشور مي سوزد و وقتي احساس ميكنم حرف ما در دوستان اثر دارد، بايد بتوانيم حاكميت اعتدال ، تدين، كارشناسي و آزادگي را در كشور حاكم و در اين مسير حركت كنيم و به پيش رويم.
وقتی قدرت فساد می آورد
دیدار با مردم کرمان آخرین بخش روز اول سفر رییس جمهور سابق به کرمان بود. او در جمع کرمانی هایی که به استقبال از وی شعار می دادند" معمار سبز اندیشه صلح و گفت وگو به مهد تمدن ایران سرافراز خوش آمدی"،گفت: قدرت فساد می آورد و فسادی که قدرتمندان در طول تاریخ ایجاد کرده اند قابل قیاس با هیچ نوع فسادی نیست و نکته مهم این است که هر چند ممکن است فرد خود فاسد نباشد اما اگر نظام فساد داشته باشد از آنجا که یک فرد نمی تواند به تنهایی همه چیز را کنترل کند فساد توسعه می یابد.
وی افزود: از طرف دیگر جامعه باید بداند از کدام نوع نظام و قدرت پاسداری کند و آن را بخواهد و در واقع چهره مطلوب حکومت چیست. حکومت های دیکتاتوری عوارض وحشتناکی برای جوامع بشری دارند که آزادی ها را می گیرند و از جامعه اطاعت محض می خواهند. در این حال ریا، نفاق و دو رویی از حکومت دیکتاتور ایجاد می شود و حاصل همه اینها یک عقب ماندگی مزمن است که گریبانگیر جوامع می شود.
او در توضیح قدرت عنوان کرد: قدرت عبارت است از وجود اختیارات و امکانات فراوان در دست فرد یا گروه است و آنگاه که مردم بر قدرت نظارت نداشته باشند قدرت به فساد کشیده می شود و اگر قدرت و امکانات بود اما نظارت نبود بدانید که بدترین فسادها حاصل می شود و حکومت های دیکتاتور بدترین عامل از بین رفتن جامعه های انسانی هستند. خاتمی در ادامه گفت: در چنین جمهوری اسلامی است که مردم در آن احساس آزادی و حرمت می کنند و حکومت باید خود را خدمتگزار مردم و مسئول پیشرفت و تأمین کننده معیشت اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی آنها بداند و نه اینکه فقط شعار بدهد.
وی با بیان اینکه دولت مسئول برخوردار کردن مادی و معنوی جامعه است افزود: دولت باید زمینه سازی کند تا مردم با حضور خود پیشرفت های علمی، اقتصادی، بهداشتی و ... زمینه سازی کند و اگر دولت خدمتی می کند نباید طلبکار مردم باشد. خاتمی اظهار داشت: با توجه به اهمیت مجلس در جامعه، دغدغه اول انتخابات و دیگری حضور مردم و شخصیت های ارزنده در صحنه است تا بتوانیم جمهوری اسلامی که در آن میزان رأی ملت در رأس امور و مردم باشد، داشته باشیم. وی اظهار امیدواری کرد تا با حرکت در این مسیر زمینه تشکیل مجلس نیرومند و دفاع کننده از حقوق مردم ایجاد شود.
نمی گویم دولت اصلاحات اشکالی نداشت
خاتمی در سخنانش بارها به طرح مسایل اقتصادی پرداخت و از اینکه این موضوع این روزها به ابزار تبلیغاتی گروهها تبدیل شده سخن گفت.او با اشاره به دوران 8 ساله سازندگی گفت: «شخصیت آقای هاشمی و فداکاری او باعث شد که در بدترین موقعیت ها به ایشان اعتماد شود. آقای هاشمی بعد از جنگ با مشکلات بسیاری کشور را اداره کرد و ندیده گرفتن اینها و انکار همه این فعالیت ها جفا به ملت ایران است و امیدواریم تمام این ها بررسی شود و یا «کارگروهی» تشکیل شود و خدمات انجام گرفته از ابتدای انقلاب تا کنون ، نشان داده شود.»
خاتمی افزود: «بنده نمی گویم که دولت اصلاحات اشکالی نداشته است، اما کارهای بزرگی هم در این دوران انجام شده که امروز مردم بهره اش را می برند. خصوصا در بخش پتروشیمی اگر امروز شاهد افزایش صادرات هستیم باید بدانیم که زمینه اش در گذشته فراهم شده است و در دولت قبل بود که صادرات غیر نفتی به 11 میلیارد دلار رسید و سابقه رشد صنعتی بالای 12 درصد نیز مربوط به همان دوران است.» خاتمی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به این که افتخار می کنم که همواره در دولت من از آزادی بیان، مطبوعات و اندیشه دفاع شد، گفت: «انتقادها از گذشته باید منصفانه باشد.» وی افزود: «راهی که ملت ایران انتخاب کرده اند، اصلاحات سازگار با آمیزه های دینی است و این مسیر را ادامه خواهیم داد و امیدواریم شاهد جبران عقب ماندگی های کشور باشیم.» رئیس جمهور سابق کشور تنش زدایی بین المللی در دولت اصلاحات را نیز از افتخارات دولت خود بیان کرد و گفت: «در آن زمان مبادلات اقتصادی و سرمایه گذاری خارجی به راحتی انجام می شد و ریسک سرمایه گذاری در ایران از 5/7 به 5/3 رسید.» وی افزود: «برای پیشرفت باید بخش خصوصی را فعال کرد و سرمایه گذاری و تکنولوژی خارجی را جذب نمود.» خاتمی با بیان این که سند چشم انداز 20 ساله بلند پروازی نبود، اذعان داشت: «سند چشم انداز توسعه اقدام غیر قابل تحقق نیست و در سال 82 نیز گفتم، ایران آماده جهش اقتصادی و علمی است اما توسعه با «ورد خواندن» و یک شبه حاصل نمی شود و لازمه آن تلاش و تدبیر است.» وی گفت: «گذشته ها را نباید محکوم کرد و نباید نیروهایی که سرمایه کشور هستند، دلسرد و از صحنه خارج کنیم.»
حضور در بم
حضور رییس جمهور سابق کشورمان در بم در دومین روز سفر او به کرمان در شرایطی که مخالفت گروههای سیاسی کاملا مشهود بود صورت گرفت، استقبال از وی چنان پر شور بود که کسانی که نمی خواستند صدای خاتمی به مردم بم برسد، طرهایشان با شکست مواجه شد. در مراسم استقبال از خاتمی مردم بم با اهداء دسته های گل و ذبح گوسفند و با سردادن شعارهایی چون «صل علی محمد ، امید ملت آمد » و « صل علی محمد ، محبوب ملت آمد» به استقبال رییس جمهور سابق کشورمان رفتند.
خاتمی در بدو ورود به شهر بم با توجه به فرارسیدن وقت نماز و بدون اطلاع قبلی با حضوردر مسجد امام خمینی (ره) این شهر نماز ظهر وعصر خود را به امامت حجت الاسلام طاحونی امام جمعه بم اقامه نمود.
خاتمی سپس در بهشت زهرای شهر «بروات » حضور یافت و به شهدای هشت سال دفاع مقدس و همچنین جان باختگان زلزلهادای احترام کرد.او در جمع هزاران نفر از مردم بم در مسجد جامع صاحب الزمان این شهر یاد و خاطره دهها هزار تن از جان باختگان زلزله پنجم دی ماه سال 82 را گرامی داشت و افزود: «بم که روزی با قامت بلند در تاریخ استوار ایستاده و طوفانهای بزرگ اجتماعی و سیاسی را پشت سر گذاشته بود پنجه در پنجه طبیعت انداخت و اشک تأثر از دیدگان مرد و زن این دیار جاری شد.
وی خاطرنشان کرد: در همان روزهایی که خداوند توفیق داد در جمع بازماندگان حادثه حاضر شوم، گفتم بم گرچه در مقابل مصیبت سر خم کرده است اما نمیشکند، زنده است و زنده خواهد ماند و امروز خدا را سپاسگذارم با تلاش هایی که برای بازسازی بم در دولت گذشته و نیز زحماتی که دولت جدید کشیده شهر بم را آباد و با نشاط میبینم. او بیان کرد: آبادی و نشاط امروز شهر بم نشانه صبوری، همت و تصمیم خلل ناپذیر مردم بم است. شما با احترام به ارواح بزرگانی که در این دیار میزیستند قسم یاد کردید که دوباره بم را بسازید. خاتمی افزود: این شما بودید که صبر کردید و زجر کشیدید اما امید در دل شما رخت بر نبست و آنچه را که باید در وجود خود حفظ کنید همین امید به آینده است.
تجربه ارزشمند بازسازی
رئیس جمهور سابق کشورمان تأکید کرد: هر چند که امروز هنوز کمبودها نمایان است اما شما میدانید که همه دلسوزانه برای رفع مشکلات تلاش کردهاند. خاتمی با بیان این که تجربه بازسازی بم نتیجه ارزشمندی در ایران داشت؛ خطاب به مردم بم افزود: شما در این حادثه رنج و سختی زیادی را متحمل شدید اما با یاری خدا این تجربه تلخ موجب شد که نه تنها شهر بم بلکه تمامی روستاها و شهرهای کشور از نتیجه ارزشمند مقاوم سازی بهرهمند شوند. وی با اشاره به آیاتی از قرآن کریم گفت: خداوند در قرآن میفرماید؛ «ما شما مؤمنان را با ایجاد زمینههای هراس انگیز با گرسنگی، کمبود و کاستی در داراییها، جانها، محصولات و بهرههای زندگی میآزماییم و بشارت باد بر صابران هنگامی که با مصیبت رو به رو میشوند؛ میگویند انا لله و انا الیه راجعون.
زلزله خشم الهی نبود
رئیس بنیاد باران در ادامه افزود: در طبیعت سیل، زلزله و مشکلات دیگر وجود دارد و زلزله پنجم دی ماه 82 نشان خشم و مجازات خدا بر شما نبود بلکه امتحان الهی بود زیرا خدا مردمی را که با همه وجود برای او تلاش میکنند مجازات نمیکند. وی اظهار داشت: این که میگویند خدا مردم را با زلزله مجازات میکند متعلق به اقوام تبهکار گذشته است که خداوند با زلزله غیر عادی آنها را مجازات میکرد نه برای شما مردم مؤمن، چرا که خدا مؤمنان را با مشکلات و سختیها میآزماید. او با بیان این که شما مردمی هستید که در برابر بزرگترین مشکل قرار گرفتید، گفت: شما از صمیم قلب در برابر این مشکل، انا لله و انا الیه راجعون گفتید و خداوند نیز در همین دنیا بشارت داد که از زندگی بهتر نسبت به گذشته بهره خواهید برد. او ادامه داد: در دنیا کشورهایی هستند که بیش از ایران در معرض زلزلههای بسیار قویتر از زلزله بم قرار میگیرند اما به دلیل دستیابی به علم و فناوری پیشرفته با یک هزارم مشکلات مردم ما در برابر این بلایای طبیعی مواجه نمیشوند. خاتمی با بیان این که برای کاهش اثرات این گونه بلایا باید به علم مجهز شویم و آگاهی یابیم، گفت: تمدن توانسته این مشکلات را حل کند.
ابلاغ سلام رهبری به مردم بم
خاتمی با اشاره به اینکه انقلاب اسلامی برای جبران عقب ماندگیها به وقوع پیوست گفت: ما انقلاب کردیم تا کشور آباد بر پایه رأی مردم، علم و آگاهی استوار باشد، اما متأسفانه عقب ماندگیها بسیار زیاد بوده است. وی افزود: در راه رسیدن به علم و تکنولوژی باید گامهای بلندی برداشته شود تا دیگر شاهد این نباشیم که یک زلزله جان دهها هزار تن از هموطنانمان را این گونه بگیرد. رئیس جمهور سابق کشورمان در پایان سخنان خود سلام گرم رهبر معظم انقلاب اسلامی را به مردم رنج دیده بم ابلاغ کرد و اظهار امیدواری کرد تا هر چه زودتر مشکلات این شهر حل شود و بم آباد گردد. سید محمد خاتمی فراموش نکرد تا در حضور کوتاه در بم به هنرمند بزرگ زنده یاد ایرج بسطامی نیز ادای احترام کند.او سپس در آخرین مرحله از سفر به کرمان به دیدار با حجت الاسلام والمسلمین حاج سید محمد خوشرو- از روحانیون خوشنام وبرجسته کرمان- و دیدار با حجت الاسلام والمسلمین حاج سید رضا خوشرو رفت و با بدرقه امام جمعه و مسئولان سابق و جمع کثیری ازمردم کرمان؛آنجا را به مقصد تهران ترک کرد تا برگ دیگری از سفرهای خاتمی با تجربه هایی از حضور مردم بسته شود.
