سید حمید کلانتری
دو سال از آغاز به کار رسمی دولت جدید در اداره امور کشور می گذرد و گذشت یک دوره دو ساله می تواند فرصت خوبی برای ارزیابی عملکرد دولت و چگونگی اداره کشور توسط دولتمردان جدید باشد . این ارزیابی می تواند از زوایای مختلف اقتصادی ، فرهنگی ، اجتماعی ، سیاسی ، امنیتی ، بین المللی و مدیریتی باشد . امیدواریم مدیریت اجرایی کشور در هفته دولت شرایطی را فراهم کند تا صاحبنظران در عرصه ها و حوزه های مختلف به نقد و بررسی و ارزیابی عالمانه عملکرد دولت و دولتمردان در ابعاد مختلف بپردازند و بداند که یک مدیریت کارآمد مدیریتی است که با ابتکار عمل با افکار عمومی تعامل نماید و خود را در آئینه صداقت و انصاف مردم ببیند و بر نقاط قوت و ضعف خود آگاهی یابد ، عیوب و ضعف های خود را بشناسد و از چهره بزداید و بر پذیرش و گیرایی خود در منظر و نگاه عامه بیافزاید و از این طریق اعتماد عمومی را تقویت نماید .
دولت در نظارم مردمسالار و در نظام مبتنی بر ارزش های دینی و اعتقادی خدمتگزار مردم است . برای خدمت به جامعه خود را داوطلب نموده است . امانتی چون منافع ملّی ، ثروت های عمومی ، میراث فرهنگی ، ارزش های انقلابی ، اعتماد عمومی ، امنیت ، آرامش و ... را باید پاسداری نماید .
اهداف بزرگی چون عدالت ، رفع فقر ، اعتلای جامعه و نظام ، کرامت آحاد و اقشار جامعه ، رفاه عمومی ، ارتقاء موقعیت کشور در سطح بین الملل ، رشد علم و فن آوری، فرهنگ و فضیلت های اخلاقی را باید مورد پی گیری قرار دهد . سوال مردم به عنوان ولی نعمت و صاحبان رأی و عامل اقتدار کشور و دولت این است که دولتی که این امانت ها را بدست گرفته است چگونه امانتداری بوده است ؟ دولتی که پی گیری این اهداف و مسئولیت ها را به نمایندگی از مردم عهده دار شده است به چه میزان در دست یابی به اهداف موفق بوده است ؟
و سوال دیگر این جا است که مردم چگونه می توانند از خدمات و دست آوردهای دولت با خبر شوند ؟ چگونه ارزیابی و قضاوت درستی بنمایند ؟ دولت به چه شیوه رفتار نماید ؟ مجلس چگونه نظارت نماید ؟ رسانه های گروهی و ارتباط جمعی و به ویژه رسانه ملی چه رسالتی در اطلاع رسانی بر عهده دارد ؟ نهادهای نظارتی ، احزاب و سازمان های غیر دولتی چه جایگاهی در این رابطه دارند ؟ در پاسخ به این سوالات و دست یابی به روشی مؤثر و کارآمد برای یک بررسی ، تحلیل و ارزیابی عالمانه و عادلانه از عملکردها که آثار و برکات آن برای کشور بسیار خواهد بود توجه به ملاحظات ذیل پیشنهاد می شود . ( امید است دولتمردان محترم در هفته دولت که باید متعلق به مردم باشد فرصتی مناسب در این راستا فراهم سازند در غیر این صورت بدانند که بر جّو بی اعتمادی و سوء تفاهمات دامن خواهند زد و مردم کماکان تحلیل و اخبار خود را از محافل و پیام های کوتاه تلفن همراه دنبال می نمایند) .
1- دولت باید بپذیرد که نماینده مردم است و باید به مردم پاسخگو باشد . شفافیت و پاسخگویی امروزه یکی از شاخص های ارزیابی دولت هاست بعضی از صاحبنظران کشور را به مثابه سازمان یا بنگاه بزرگی می دانند که دولت در آن نقش هیات مدیره ، رئیس جمهور، مدیر عامل و مردم ، مجمع آن شرکت هستند که برای سهولت در کار مردم این نقش را به نمایندگان خود در مجلس ، شوراها ، احزاب و تشکل ها تفویض کرده اند . دولت باید با مکانیزم کارآمدی به نمایندگان منتخب مردم و گروه های مردمی و نخبگان جامعه عملکرد خود را گزارش و به رأی و نظر مردم بگذارد .
2- گزارش های یک طرفه ، در قالب مصاحبه های رادیو تلویزیونی رسمی ، سخنرانی در مراسم و برنامه های عمومی که امکان سوال و جواب برای صاحبنظران و منتقدین نباشد کارساز و اثر بخش نیست ، مطالب عمدتاً جنبه تبلیغاتی و گزینشی خواهد داشت و بیشتر به نطق های تبلیغاتی نامزدهای ریاست جمهوری شبیه می شود . پیشنهاد این است که رئیس جمهور در جمع گروه های برجسته ، جریان های سیاسی ، و احزاب حاضر شود و با وقت کافی به مهم ترین دغدغه ها نقدها یا سئوالات مردم پاسخ دهد . وزاء نیز در جمع نیروهای برجسته تخصصی مرتبط با حوزه خود استانداران و فرمانداران نیز در حوزه های استانی و شهرستانی با شوراهای محلی ، صاحبان صنایع ، اساتید ، گروه های فرهنگی – اجتماعی ، انجمن ها و مطبوعات استانی به بحث و گفتگوی متقابل بنشینند.
3- از آداب شفافیت در گزارش ، ارائه گزارش بر مبنای شاخص های تعریف شده و به صورت مقایسه ای با دوره های زمانی مشابه و سال های قبل و همچنین مقایسه با کشورهای دارای شرایط مشابه می باشد . استفاده از کلمات وواژه های کلی و بدون وزن از قبیلِ خیلی کار شده ، تلاش های فراوان ، رشد چشمگیر ، تعداد بسیار زیاد و ... مشکلی را حل نمی کند باید با صراحت در این هفته دولت بگوید شاخص هایی چون نقدینگی ، تورم ، اشتغال ، استفاده از صندوق ذخیره ، رشد اعتبارات جاری و عمرانی ، زیان در شرکت های دولتی ، رشد سرمایه گذاری داخلی و خارجی ، رشد صنعت ، رشد صادرات در قالب نمودارها چه وضعیتی دارند ؟ و البته یکی از شاخص های مهم حرکت دولت در چارچوب قانون و رعایت موازین قانونی برنامه 5 ساله و قانون بودجه می باشد .
4- نکته بسیار مهم دیگر این است که دولت و دولتمردان در ارائه گزارش به مردم باید صادق باشند . از هر گونه گزارش خلاف واقع ، بزرگ نمایی ، غلو ، مبهم گویی و دو پهلو مطرح ساختن مطالب بپرهیزند . مسئولین نظام جمهوری اسلامی حتماً به این نکته توجه دارند که علاوه بر مدیریت در یک سازمان و یا وزارتخانه باید گفتار و رفتارشان برای مردم الگو باشد . بنابراین با حساسیت لازم سعی نمایند با مردم صادقانه سخن بگویند و بدانند اگر مردم شاهد صداقت در برخوردها باشند پاره ای از کاستی ها یا نارسائی ها که در امور اجرایی رخ می دهد را قبول می کنند و در رفع آنها همراهی می کنند . متأسفانه یکی از آفت هایی که در رفتار بعضی از مسئولان یا سازمان ها نهادینه شده است همین معضل گزارش های نادرست و خلاف واقع به جامعه است .
باشد که دولتمردان و در رأس همه رئیس جمهور در هفته دولت با تجدید نظر نسبت به شیوه های متداول گذشته فضای جدیدی در تعامل با مردم نخبگان و گروه های مردمی فراهم سازند .