نوروز: سيدمصطفي تاجزاده عضو شوراي مركزي جبهه مشاركت ايران اسلامي در هفتههاي گذشته مهمان پايگاه اطلاع رساني نوروز بوده اند كه كاربران سئوالاتي را از ايشان پرسيده اند. آنچه در پي ميآيد پاسخهاي ايشان است به كاربران نوروز كه به ترتيب منتشر خواهد شد.
تحلیل شما از حوادث دانشگاه زنجان و رفتار دانشجویان چیست؟
سيدمصطفي تاجزاده:
1. آنچه در دانشگاه زنجان اتفاق افتاد عکس العمل قابل پيشبيني دانشجويان در برابر رفتار اقتدارگراها در سالیان گذشته بويژه در دوران اصلاحات بود يعني تمسك به روشهاي غير اخلاقي در مواجهه با نا هنجاری یا منتقدان خود. براي مثال دادگاه هایی که اصولگراها برای محاکمه اصلاح طلبان و ديگر منتقدان خود تشكيل ميدهند به گونه ای است که شاکی با دادستان، دادستان با هیات منصفه و همه با قاضی هم فكرند و هر چهار ركن با دستگاههای اطلاعات موازي و صدا و سيماي همسو.
2. روش فوق برخلاف تجربه بشري است مبني بر اينكه تفکیک بخشهای مختلف دادگاه اهمیتی کمتر از تفکیک سه قوه ندارد. جهان پذیرفته است احقاق حقوق شهروندان در محاكم بخصوص اگر یک طرف دعوا دولت باشد، منوط به تشكيل دادگاه مستقل از قدرت ، علنی، با اجزاي متفاوت و تحت نظارت نمايندگان افكار عمومي (هيأت منصفه) است. يعني ارکان دادگاه از بخشهای مختلف تشكيل شود تا حكومت نتواند حقوق منتقدین خود را نقض کند.
3. اصل 168 قانون اساسي جمهوري اسلامي صراحت دارد که جرايم سیاسی و مطبوعاتی باید در دادگاهي علني و با حضور وکیل مدافع و هیات منصفه بررسي شود. زمانی که همه اركان دادگاه تابع اراده واحدي ميشوند كه از قبل تصمیم گرفته است متهم را محکوم و مجازات کند، به منتقدین خود نيز غيرمستقيم این درس را می دهند که آنان همین روش را عليه کسانی که رفتار یا گفتار آنان را نمی پسندند، به كار برند.
4. روش دانشجویان زنجان مبني بر اينكه شاكيان رسیدگی به پرونده دختر دانشجو همان کسانی بودند که بدون اطلاع قبلي وارد دفتر معاون دانشگاه شدند، از اطاق وي فيلمبرداري كردند و آن را در اينترنت قرار دادند، كپيبرداري از شيوه اقتدارگراها در محاكمه منتقدان خود است. دانشجويان، خود را در مقام شاكي، دادستان، هیات منصفه، قاضی و دستگاه تبلیغاتی قرار دادند و از تهيه كيفر خواست تا محكوميت و حتي قرار دادن فيلم ماجرا را در سايتهاي اينترنتي خود به عهده گرفتند. به نظر من هر دو روش نادرست و غيراخلاقي است و نميتوان در واكنش به رفتار غلط، خود مرتكب خطا شد. با کمال تاسف باید گفت رفتار دانشجويان زنجاني در رسیدگی به اتهامات مقامات دانشگاه بيانگر آن است كه آنان از دستگاه قضایی نااميدند.
5. 1. اقتدارگراهايي كه امروز متشرع و اخلاق گرا شده اند و مي گويند به فرض وقوع جرم در دانشگاه زنجان، پخش فیلم آن اشاعه فحشا و گناهش بیشتر از خود جرم است، چرا در هنگام پخش تصویر رقص يك زن عريان در يكي از جلسات کنفرانس برلین که به احتمال زياد با هماهنگي قبلي دست به اين عمل شنيع زده بود، کلامی نگفتند و آن را اشاعه فحشا نخواندند؟ فراموش نميكنيم كه آقای لاریجانی رسماً از پخش آن صحنههاي زشت و مونتاژ شده در سيما دفاع و ادعا کرد مردم باید بدانند در کنفرانس برلین چه گذشته است. اگر اقتدارگراها حق مردم ميدانند كه در جريان جزئيات کنفرانس برلین قرار گيرند و با اين استدلال فيلمي را ناجوانمردانه مونتاژ و از تلويزيون رسمي كشور پخش كردند، پيشاپيش پذيرفتهاند كه مردم به طریق اولی باید بدانند که در دفتر معاونت دانشگاههاي زنجان، كرمانشاه، سنندج و ... چه میگذرد وحق اعتراض ندارندكه پخش اين تصاوير اشاعه فحشا است . اگر اقتدارگراها واقعاً معتقدند اين شيوه اشاعه فحشا است، ابتدا باید آقایان لاریجانی و شريعتمداري را محکوم کنند که این روشها را در تريبونهاي رسمي نظام (صدا و سیما و کیهان) اعمال، ترویج و توجيه کردند. تنها در اين صورت مي پذيريم که اینها واقعاً با اشاعه فحشا مخالفند. نه اینکه خود بدترین روشهای غیر اخلاقی را عليه منتقدانشان اعمال کنند و آن را اطلاعرساني بخوانند ولي زمانی که نوبت به خودشان می رسد مدافع ارزشها و معیارهای اخلاقی و نگران اشاعه فحشا توسط دانشجويان ميشوند.
5. 2. انصاف حكم مي كند كه اعتراف كنم ابعاد مخرب عملكرد صدا و سيما در هرزهنگاري كنفرانس برلين به هيچ وجه قابل مقايسه با عملكرد برخي دانشجويان در دانشگاه زنجان نيست. دانشجويان دانشگاه زنجان هرگز آن يك صحنه منفرد را به كل دانشگاه تعميم ندادند. آنان هرگز با اينترنتي كردن يك صحنه مدعي نشدند كه همه روساي دانشگاه چنين هستند. اين همان نكتهاي است كه در هرزه نگاري تصويري صدا و سيماي آقاي لاريجاني از كنفرانس برلين رعايت نشد. صدا و سيمای اقتدارگراها كوشيد كل تصوير كنفرانس برلين را با همه مباحث دموكراتيك آن و با همه شركتكنندگان محترم آن تحتالشعاع همان چند تصوير برجسته شده قرار دهد تا همه اصلاح طلبان را به بي بند و باري متهم کند.
5. 3. هر که رفتار دانشجویان زنجان را محکوم ميکند لازم است ابتدا رفتار اقتدارگرایان را در دانشگاه علم و صنعت نیز ناپسند و غيراخلاقي بخواند که با ضرب و شتم رييس دانشگاه منتخب اعضاي هيأتهاي علمي آغاز كننده و تعليم دهنده این شيوه بوده اند. لازم به یادآوری است که وقتي باب ضرب و شتم مقامات دانشگاه يا افشاگريهاي هرزهنگارانه از بالا باز شود، واكنش آن در پايين معمولا افراطيتر خواهد بود. استانداردهاي دوگانه در هر زمينهاي جواب دهد در اين گونه موارد پاسخگو نيست و عمل غيراخلاقي در بالا منجر به غيراخلاقي در پايين ميشود.
6. 1. عملكرد اقتدارگراها بعد از علني شدن ماجرا نشان می دهد آنان هنوز متنبه نشدهاند. به همين دليل به جاي بررسي عميق حادثه و تلاش براي از بين بردن زمينههاي آن، درصدد ایجاد فضای امنیتی و اطلاعاتي در دانشگاهها هستند تا كسي به حكم احتمالا ناعادلانه دادگاه اعتراض نكند. به آنها هشدار می دهم این شيوه باعث می شود که در مراحل بعد دانشجویان جواب همين روش را نيز بدهند.
6. 2. اگر بخواهیم دانشگاهی داشته باشیم که دانشجویانش در برابر ناهنجاری ها از معیارهای حقوقی، قانونی واخلاقی خارج نشوند، لازم است که اقتدارگراها رفتار خود را اصلاح کنند و در عمل نشان دهند که از گذشته درس گرفتهاند و مرتكب اقدامهاي غيرقانوني و غيراخلاقي نميشوند. به این ترتیب می توان امیدوار بود که دانشجویان نيز در مواجهه با ناهنجاريها مرزهای حقوقی و اخلاقی و قانونی را نقض نخواهند كرد.
7. 1. یکی از كارهاي مثبت دولت اصلاحات كه در زمان وزارت علوم دکتر معین آغاز شد، انتخاب روسای دانشگاهها با رأي اعضای هیاتهاي علمی بود تا رياست دانشگاه در برابر اساتيد، كاركنان دانشگاه و دانشجویان پاسخگو باشد. شعار دولت نهم باز كردن دايره مديريت كشور بود اما در عمل مانع مشاركت دانشگاهيان در اداره دانشگاه ها شده است و دوباره روسای دانشگاهها را انتصابي كرد. به این ترتیب مسئولیت عملكرد آنها را راساً به عهده گرفت، ضمن آنكه روساي دانشگاهها را نسبت به مطالبات دانشجويي بي توجه كرد.
7. 2. حوادث اخير در دانشگاههاي کرمانشاه، سهند تبریز ، قزوین ، زنجان، شيراز و ... این درس را به همه می دهد که هرچه سریعتر به طرف انتخابی شدن روساي دانشگاهها برویم تا اساتيد خدمتگزار و خوشنام از همان دانشگاه انتخاب شوند و بسياري از نارساييهاي كنوني جامعه دانشگاهي كشور برطرف شود.
