سرگه بارسقيان: دکتر سيد محمد صدر معتقد است اصلاح طلبان وارد بازي برابري نشدند و شاهد اين مدعا تضييقاتي است كه در مرحله اول انتخابات مجلس هشتم بر اصلاح طلبان روا داشته شده و شبهه اي است كه نامزدهاي اصلاح طلب را تاكنون كه 10 نفرشان براي مرحله دوم انتخابات به رقابت برخاسته اند، رها نكرده است.
نامزد اصلاح طلبان در مرحله دوم انتخابات از حوزه انتخابيه تهران امكان تفاهم بين فراكسيون هاي مجلس هشتم - چه اصلاح طلب و چه اصولگرا - در حوزه مسائل سياست خارجي و اقتصادي كه رويكردهاي دولت نهم مورد نقد جدي است، محتمل مي داند. معاون سابق وزارت امور خارجه (در دوره اصلاحات) بر اين اعتقاد است كه برخي مواضع رئيس دولت نهم مي تواند داراي تبعات امنيتي براي كشور و نظام باشد.
***
نحوه برگزاري مرحله اول انتخابات و برخوردي كه با اصلاح طلبان شد را چگونه ارزيابي مي كنيد؟ جريان انتخاباتي آنگونه بود كه اميدي را به اردوگاه اصلاح طلبان بيفزايد؟
پس از ثبت نام در فرمانداري تهران در گفت وگويي آرزو كردم انتخابات به گونه اي برگزار شود كه پرشور و نشاط باشد. انتخابات پرشور هم با شركت درصد بالايي از واجدين شرايط امكان پذير بوده و هم به لحاظ داخلي و هم در بعد سياست خارجي براي جمهوري اسلامي بسيار مهم است، چرا كه اگر انتخاباتي پرشور برگزار شود، شركت فعال مردم تضمين كننده اي قوي براي امنيت ملي خواهد بود. در شرايط بين المللي كنوني كه هر روز برنامه اي جديد از سوي قدرت هاي غربي عليه ايران اعلام مي شود؛ اعم از قطعنامه و تبليغات وسيع و مهمتر از آن اقداماتي كه چه به صورت مشترك و چه مستقلانه عليه جمهوري اسلامي اعمال مي شود، برگزاري يك انتخابات آزاد و عادلانه توان خنثي سازي اين توطئه ها و برنامه ها را داشت و زمينه هرگونه اقدامي عليه ايران را از بين مي برد.
يك انتخابات پرشور كه نشان دهنده حضور اكثريت مردم است، مشروعيت سياسي داخلي به نظام مي دهد كه انعكاس آن در خارج، وجاهت بين المللي براي ايران است. كشور زماني داراي وجاهت بين المللي است كه حكومت مردمي داشته باشد و نشان دهد حاكميت برخاسته از آزادي مردم است و نمي تواند آن را مورد فشار قرار دهد.
اين نگاه برخاسته از تجربه اي است كه در عرصه سياست خارجي اندوخته ام. طبيعتا انتخابات پرنشاط، واجد ويژگي رقابتي است و آن هنگامي محقق مي شود كه دو جناح اصلي يا جناح هاي مختلف با تمام توان و وجود وارد عرصه رقابت شوند. متاسفانه چنين امكاني فراهم نشد. انتظار ردصلاحيت در حد محدود را داشتيم، به ويژه اينكه اكثر كانديداهاي اصلاح طلب ثبت نام كرده، داراي نقاط ضعف يا مشكل نبودند. اين مساله ضربه جدي به انتخابات زد، شور و نشاط برخي از افراد و جوانان را گرفت و آنان را با اين پرسش مواجه كرد كه شركت در انتخابات در شرايطي كه كانديداهاي مطلوب ما حضور ندارند، چه فايده اي دارد؟ عملكرد هيات هاي اجرايي و سپس هيات نظارت شوراي نگهبان به تشديد اين حس كمك كرد و موجب شد افراد زيادي كنار گذاشته شوند. اصلاح طلبان تقريبا در دوسوم كرسي هاي مجلس كانديدا نداشتند. آنها چرا بايد از 290 كرسي مجلس - منهاي تهران - تنها در 102 كرسي امكان رقابت بيابند؟ در مراحل بعدي عدم همكاري در صدور كارت براي نمايندگان كانديداها براي حضور در سر صندوق هاي راي كه تا آخرين لحظات داده نشد و سپس به صورت محدودي ارائه كردند - و حتي محل حضور نمايندگان بر سر صندوق ها را نيز تغيير دادند - موجب شد نظارت نمايندگان كانديداها در انتخابات محدود شود.
با چنين مقدماتي در فضاي پيشاانتخاباتي، شما به نحوه برگزاري انتخابات و شمارش آرا در دوره پساانتخاباتي نيز معترض بوديد. علت اين اعتراضات چه بود؟ به خواسته هايتان رسيدگي شد؟
گزارشاتي كه پس از روز 24 اسفند دريافت كرديم و استقبال بخشي از مردم، با آراي اعلام شده بسيار متفاوت بود. آنچه ديديم و آنچه به ما گزارش شد، با نتيجه اعلام شده مغايرت داشت. كانديداهاي اصلاح طلب نامه اي به وزير كشور نوشتند و به شوراي نگهبان نيز شكايت كردند، اما هيچ كدام به نتيجه نرسيد.
كانديداها خواستار اعلام آراي تك تك صندوق ها بودند كه عملي نشد و سپس انتخابات تهران هم تاييد شد. به دليل اينكه شوراي نگهبان حاضر نشد صورتجلسه آراي صندوق ها در اختيارمان قرار گيرد و به طور دقيق در جريان آرا قرار گيريم نتيجه شك و شبهه كانديداها منتفي نشد.
ارزيابي شما از ميزان مشاركت مردم در انتخابات حوزه انتخابيه تهران چيست؟ چنين درصدي از مشاركت واجدين شركت در انتخابات هشداربرانگيز نيست؟
آمارهايي كه ارائه مي شود، حاكي از مشاركت بيش از 28 درصد مردم تهران نيست. اتفاقا همين مساله اي است كه روي آن حساس بوديم. براي من درصد بالاي مشاركت كننده در تهران مهمتر بود تا انتخابم به عنوان نماينده. اگر درصد مشاركت در تهران بالاباشد، به نفع نظام است؛ تهران پايتخت كشور است و راي آن سياسي است؛ راي قومي و قبيله اي و صنفي نيست، راي اعتمادي است كه مردم به نظام مي دهند. وضعيت كنوني ناشي از عملكرد مجريان و ناظران انتخابات بود كه به گونه اي عمل كردند كه تعداد شركت كننده ها بالانباشد. اصولگرايان اين تحليل را دارند كه در تهران نبايد ميزان مشاركت از 30 درصد فراتر رود، چرا كه در صورت افزايش ميزان مشاركت كنندگان حتما اصلاح طلبان راي خواهند آورد. متاسفانه اين امر فداكردن منافع نظام در پاي منافع جناحي است.
علي رغم همين درصد پايين مشاركت كنندگان هم، اگر انتخابات سالم و منصفانه برگزار مي شد، اصلاح طلبان راي مي آوردند و آقاي مجيد انصاري كه به صورت جدي آرا را دنبال و CD تك تك صندوق ها را بررسي كرده بود، گفت در بيش از 500 صندوق آرايش جابه جا شده و در برخي صندوق ها آراي وي صفر نوشته شده است. با وجود همين آراي زير 30 درصدي باز هم يكسري آرا جابه جا شده است و اگر آراي صندوق ها اعلام مي شد، شك و شبهه ها از بين مي رفت.
با وجود اين تحليل هم راي نفر اول انتخابات تهران در مقايسه با دوره قبل 40 هزار راي كاهش يافته و پيروزمندان نتوانستند سبد آراي خود را به نسبت انتخابات مجلس هفتم سنگين تر كنند. اين مقايسه آماري حامل چه پيامي است؟
بله، آراي نفر اول تهران در مقايسه با دو يا سه انتخابات پيشين ثابت بوده است. معنايش اين است كه اگر فرض بگيرم انتخابات سالم برگزار شده است، طرف مقابل نتوانسته آراي جديدي جذب كند؛ آرايي هم كه از دست رفته آراي غايبان در انتخابات است (آناني كه از شركت در انتخابات خودداري كردند) نه اينكه به آراي آنها افزوده شده باشد. اگر منافع جناح خود را جداي از منافع نظام مي دانيم، اين بحث ديگري است و به معناي پيروزي نيست. آراي نفر دوم تهران به بعد نيز نشان دهنده ميزان راي پايين منتخبان مرحله اول است. همه اينها در شرايطي است كه يك طرف همه امكانات مالي، تبليغاتي و پشتيباني قوي از سوي برگزاركنندگان و ناظران را در اختيار داشت و طرف مقابل (اصلاح طلبان) در صورتي تبليغات مرحله اول انتخابات را آغاز كردند كه نمي دانستند كانديداهايشان تاييد صلاحيت شده اند يا نه. واقعا بازي برابري نبود، شجاعت آن را داريم كه اگر در بازي برابر شكست بخوريم، شكست را بپذيريم، اما شرايط در اين بازي مساوي نبود و بعيد است در يك رقابت نابرابر پيروزي معنايي داشته باشد.
با اين حال ديده شد كه آراي برخي نامزدهاي اصلاح طلب در حوزه انتخابيه تهران نسبت به دوره قبل رشد دو يا سه برابري داشته است. از سوي ديگر هم آمارها از راهيابي اصلاح طلبان از 34 حوزه انتخابيه به مجلس درمرحله نخست حكايت مي كند.
در حوزه هايي كه امكان رقابت داشتيم و شرايط رقابت فراهم بود، نتيجه خوبي حاصل شد. اصلاح طلبان حدود 50 درصد موفقيت داشتند. در 35 حوزه انتخابيه كانديداهاي اصلاح طلب انتخاب شدند و در مرحله دوم اين آمار قطعا افزايش مي يابد و پيش بيني مي شود از 102 حوزه انتخابيه نزديك به 50 كرسي در اختيار اصلاح طلبان قرار گيرد كه درصدي حدود 48 درصد كرسي هاي قابل رقابت است. اين وضعيت در كل كشور حاكم است. در هر حوزه اي كه انتخابات سالم و منصفانه برگزار شود، حدود 50 درصد كل آرا در اختيار اصلاح طلبان قرار خواهد گرفت. شبيه آن هم بايد در تهران اتفاق مي افتاد كه نيفتاد، دليل شك و شبهه اصلاح طلبان نيز اين است. تجربه نشان داده در تهران اگر تعدادي از صندوق ها به صورت رندوم شمارش شود، جامعه آماري كل شهر يا كشور به دست مي آيد. در مجلس چهارم تقريبا مشابه همين وضعيت اتفاق افتاد، نفرات اول تا سي ام تهران از ليست جناح راست بودند و از نفر سي ام به بعد از جناح چپ، اما در آن انتخابات شائبه تخلف در انتخابات پيش نيامد و حدود ساعت دو بعدازظهر روز راي گيري گزارشي كه از صندوق ها ارائه مي شد، حاكي از اين بود كه جناح مقابل پيروز انتخابات مجلس بوده است، اما در انتخابات مجلس هشتم اينگونه نبود، گزارشات واصله عكس آن نتايجي بود كه اعلام شد. اين نتيجه كه راي اول اصلاح طلبان رتبه بيست و نهم منتخبين تهران را كسب كند، قابل پيش بيني نبود.
با اين تركيب آرا چه تصويري مي توان از مجلس هشتم ترسيم كرد؟
با احتساب مرحله دوم انتخابات احتمالاحدود 60-50 كانديداي اصلاح طلب به مجلس هشتم راه مي يابند. افراد مستقلي هم وجود دارند كه پس از اين، گرايش آنها مشخص مي شود. در جناح اصولگرا هم طرفداران دولت و هم مخالفان دولت وجود دارند. بنابراين تركيب مجلس هشتم يكدست نخواهد بود و نسبت به مسائل مختلف نظرات متفاوتي ابراز خواهند كرد؛ چنانچه ائتلاف فراگير اصولگرايان تفكرات خاصي دارند و موضع آنها هم نسبت به دولت مشخص است. اميد آن مي رودكه مجلس هشتم مرتكب كم كاري هاي مجلس هفتم در بي توجهي به اشتباهات بزرگ دولت در سياست خارجي، اقتصاد و فرهنگ نشود.
آيا شرايط ويژه فعلي و اميد اصلاح طلبان به مرحله دوم انتخابات مجلس هشتم تغييري در استراتژي و برنامه هاي اصلاح طلبان ايجاد كرده است؟
كار ما خيلي سخت و مشكل شده است. آرايي كه پس از مرحله اول انتخابات اعلام شد، تاثير منفي بر 28 درصد مشاركت كنندگان انتخابات داشت و بسياري از شركت كنندگان مرحله اول در ترديد هستند كه در مرحله دوم هم شركت كنند يا نه؟ اين مساله اي بود كه در مرحله اول انتخابات باآن مواجه بوديم. يكي از مهمترين مشكلات ما اين بودكه برخي جوانان مي گفتند شركت در انتخابات فايده ندارد كه ما دفاع مي كرديم از حضور در انتخابات و تا حدودي موفق شديم.
در مرحله دوم اين امتناع سخت تر است. ما سختي و صعوبت اين مساله را تحمل مي كنيم و باز سعي مي كنيم دوستانمان را قانع كنيم، چرا كه نظام را از خود و خود را از نظام مي دانيم.
ما خود را همراه امام(ره) و در تشكيل نظام شريك مي دانيم، صادقانه آمديم و صادقانه خواهيم بود. به همين دليل از اقداماتي كه به نظام ضربه مي زند خيلي رنج مي بريم و با آن مخالفت مي كنيم. مثل سياست هاي دولت احمدي نژاد كه معتقدم در جهت منافع نظام نيست و نظام را تضعيف مي كند. تفاوتي در برنامه هاي اصلاح طلبان ايجاد نشده است؛ برنامه هاي ما مشخص است و در حوزه سياست خارجي، داخلي، فرهنگي و اقتصادي منتشر و توزيع شده است.
در بعد فردي با توجه به سابقه كاري در حوزه سياست خارجي از آنجا كه سخنراني هاي احمدي نژاد را براي نظام مفيد نمي دانم، اگر به مجلس بروم در اين زمينه فعال خواهم شد. اين مسائل توهم آلود كه براي مديريت جهان فكر كنيم يا قدرت ها در حال از بين رفتن اند توجه نمي شود كه چه ميزان براي جمهوري اسلامي ضرر دارد. اينكه گفته مي شود بايد براي مديريت جهان فكر كنيم، يعني براي تغيير بسياري از دولت ها اقدام كنيم كه اين مساله دخالت در امور داخلي ديگر كشورها تلقي شده و در حقوق بين الملل جرم محسوب مي شود.
اين مساله مي تواند واكنش حقوقي و عكس العمل سياسي ديگر كشورها را موجب شود.
كشورهاي ديگر هم در مقابل، موضع مشابهي مي گيرند و به فكر تغيير مديريت در ايران مي افتند. چرا با اين مواضع براي كشور ناامني ايجاد مي كنيم؟
اينكه شاخك هاي حساسيت جامعه جهاني نسبت به اظهارات رئيس جمهور ايران كمتر فعال شده و ديگر چنين اظهاراتي با جنجال رسانه اي روبه رو نمي شود، از اين بعد كه تهديدها را دور مي كند، رويداد مثبتي است، اما از اين لحاظ كه سخنان رئيس جمهور كشوري مثل ايران با چنين بي اعتنايي روبه رو شود، قطعا مساله اي منفي است.
دليل اينكه حساسيت غرب نسبت به اظهارات احمدي نژاد كمتر شده، اين است كه شناخت آنها از رئيس جمهور و ساختار قدرت در ايران بيشتر شده است. آنها مي دانند كه احمدي نژاد در ايران تصميم گيرنده اصلي درباره تحولات سياست خارجي نيست و تصميم گير نهايي مقام معظم رهبري است و خدا را شكر كه چنين نهاد و قوه عاقله اي وجود دارد. اگر چنين صحبت هايي درغياب اين جايگاه زده مي شد، قطعا فاجعه مي آفريد، چرا كه گفتن اينكه براي مديريت جهاني فكر كنيد و همه قدرت ها در حال اضمحلال هستند، تهديدكردن دنيا است و خيلي مي تواند مساله ساز باشد. در حالي از تغيير مديريت جهاني صحبت مي شود كه مشكلاتي نظير گراني و مسكن وجود دارد و توده مردم زير چرخ هاي كشنده تورم له مي شوند. رسيدگي به اين مشكلات وظيفه اصلي رئيس جمهور است.
با اين تركيب سياسي، مجلس هشتم توان كنترل سياست هاي دولت در بعد سياست خارجي، اقتصادي و... را خواهد داشت؟
در صورتي كه هر يك از فراكسيون ها در داخل مجلس به خوبي مديريت شوند، كنترل اين رويكردها در سياست خارجي امكان پذير است. حساسيت جناح ها بيشتر درباره سياست داخلي است و در سياست خارجي حساسيتي اينگونه وجود ندارد. از آنجا كه سياست خارجي در ارتباط با منافع كل نظام است، عقلايي برخورد مي شود و امكان تفاهم وجود دارد. به هر حال اصولگرايان هم منافع كشور را مدنظر مي گيرند و اين نوع گفتمان ها را مقصر مي دانند. اگر در داخل مجلس فراكسيون ها به خوبي اداره شوند، تفاهمي حداقلي بين آنها در سياست خارجي ايجاد مي شود.
با اين نظر، شما عقيده اي مبني بر اتحاد دو جريان اصولگرايان در مجلس براي مقابله با طيف اصلاح طلبان را رد مي كنيد؟
چنين اتفاقي در زمينه مباحث مربوط به سياست خارجي رخ نمي دهد. در سياست داخلي شايد چنين همگرايي ايجاد شود، اما حتي در حوزه اقتصاد هم چنين اتحادي شكل نمي گيرد، چرا كه مشكلات اقتصادي واقعا ملموس است و نمايندگان آن را با گوشت و پوست خود حس مي كنند. حتي اقتصاددانان مجلس كه بعضا مثل احمد توكلي و حسن سبحاني متعلق به جريان اصولگرايان هستند، خود از منتقدان جدي سياست هاي اقتصادي احمدي نژاد مي باشند كه اين روند ادامه پيدا مي كند.
