سخنگوی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی گفت: نهضت حسینی مانند متنی است با عبارات و واژههای متشابه و دارای مبانی مختلف و طبعا تاویلبردار است؛ مانند متونی كه میتوان از آن تفاسیر مختلفی داشت و حقایق متنوعی را كسب كرد.
محسن آرمین طی سخنانی در مراسم شب تاسوعای حسینی كه همراه با قرائت زیارت عاشورا در جبهه مشاركت ایران اسلامی برگزار شد، ادامه داد: نهضت امام حسین(ع) واقعیت و خصوصیتی دارد كه معانی و مفاهیم بلندی در آن جمع است و به همین دلیل هم همواره برای مردم و جوامع در هر عصری تازگی دارد؛ درست مانند یك متن مقدس كه میتواند الهام بخش باشد.
وی خاطرنشان كرد: این سخنی نیست كه ما شیعیان تنها به آن باور داشته باشیم؛ بلكه بخشی از غیرشیعیان نیز به آن اعتراف دارند. اما، نكته مهم این است كه آیا میتوان هر تاویلی را از این حادثه و یا این واقعه كرد. تاویل مانند تفسیر ضوابط خاصی دارد و تنها این تاویلها از متن مقدس قابل قبول است. مثلا نمیتوان از آیات قرآنی تاویلی بر خلاف توحید داشت و یا نمیتوان تاویلی به دست آورد كه از آن نقص در ذات خدا معنا دهد چون با اصول اندیشه توحیدی در تضاد قرار میگیرد. در عین حال امر تاویلی نباید خلاف عقل و مسلمات عقلی باشد.
سخنگوی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران ادامه داد: در نهضت حسینی باید چنین گفت كه هر تاویلی نمیتوان از آن داشت. درست است كه این حادثه تاویلبردار است، اما نمیتوانیم هرچه بخواهیم به این ماجرا نسبت دهیم. این هم نیازمند ضابطه است؛ چراكه امام حسین(ع) برای اصلاح دین و امت جدش و احكام خدا وتعالیم الهی به پا خواست و قیام كرد.
وی تاكید كرد: بنابراین برداشت ما از عاشورا نمیتواند مغایر با واقعیاتی باشد كه در متون تاریخی از آن سخن به میان آمده است، اما میتوانیم برداشتهای متفاوتی تحت این ضوابط از نهضت حسینی داشته باشیم.
آرمین افزود: برخی میگفتند بالاخره كدام امام حسین واقعی است؟ انقلابی؟ یا او كه به دنبال شریعت است؟ یا امام حسین عشق و ایثار؟ پیش از انقلاب برداشتی كه رواج داشت امام حسین انقلابی بود. پس از انقلاب اما شاهد گونهای دیگر از پیام عاشورا بودیم و البته همه اینها میتواند درست باشد به شرط آنكه با ضوابط همخوانی داشته باشد.
این فعال سیاسی با بیان اینكه «تصمیم دارم برداشتهای صورت گرفته از عاشورا در سالهای اخیر را نقد كنم»، تاکیدكرد: در سالهای اخیر با برداشتها و تلقیهای خاصی از نهضت حسینی روبرو هستیم. برداشتی مبتنی بر ستیزهجویی، ماجراجویی و تصویری كه برخی از حادثه عاشورا ارائه میدهند، كاملا شعاری است. تصویری كه در تعارض با عقلانیت قرار دارد و تعابیری مانند عاشورایی عمل كردن، گویی مخالف با واقعبینانه عمل كردن است. تصویری كه بیشتر تبلیغگر مرگ است تا زندگی. گویی كه امام حسین(ع) پیروانش را در طول تاریخ به مرگ فراخوانده است.
آرمین خاطرنشان كرد: مسلم است؛ نهضت عاشورا در برابر استبداد و حاكمیت مستبد حاضر نبود به هیچ ضابطهای تن دهد و بر همین اساس هم صورت گرفت. در طول تاریخ هم همواره از عاشورا اینگونه برداشت شده است. هیچگاه اینگونه نبوده است كه تلقی برخی این باشد كه به دفاع از قدرت سیاسی و علیه برخی منتقدان تهدید به عاشورایی عمل كردن صورت گیرد. واقعیت این است كه امام حسین(ع) نماد و بیانگر نیروی اجتماعی معترض در برابر نظام سیاسی است كه آزادی را از جامعه سلب كرده است. پس این برداشت از عاشورا كه بر اساس آن بتوان با نیروهای منتقد برخورد كرد تاكنون وجود نداشته است.
وی در ادامه با اشاره به تفكر سلفی و شكلگیری آن در جامعه آن زمان گفت: در بخش اندیشه سیاسی مانند سایر حوزههای جهان اسلام حوزه شیعی هم از این بخش تاثیر پذیرفت، نگاه خشن و غیرقابل انعطاف، خشك در عرصه سیاسی علل و عواملی داشت كه یكی از آنها تاثیری است كه از اندیشه سلفی به وجود آمد؛ یعنی در واقع در دورهای سفلیگری شیعی هم وجود داشت.
آرمین سپس با اشاره به دیدگاه ابن تیمیه یكی از سلاطین جامعه آن زمان؛ و با بیان اینكه «این مرد در دورهای سلطنت كرد كه جامعهاش درگیر خرافات بود»، به برخورد وی با غیر مسلمانان و منتقدانش و محدودیتهایی كه برایشان اعمال میكرد، پرداخت و خاطرنشان كرد: در آن دوران در واقع نوعی تفكر خشك و قشری بدون هرگونه انعطافی به عنوان برداشت ناب از اسلام مطرح میشد. این نوع نگاه بخشی از اندیشه سیاسی شیعی را نیز در آن زمان تحت تاثیر قرار داد.
وی نسبت به «نگاه بدبینانه و مبتنی بر ستیز به هر چیزی كه خارج از اسلام و مسلمانی است» در هر دورهای انتقاد كرد و افزود: این نگاه تا چه حد با دین و نهضت عاشورا سازگاری دارد؟ تا چه حد میتواند حقیقت ماجرای عاشورا را برای ما تفهیم كند؟ هیچ آیهای در قرآن پیدا نمیشود كه پیروان خود را به اعمال خشونت علیه غیرمسلمان و یا در جوامع مسلمان گروهی را به خشونت نسبت به گروه دیگر ترغیب كرده باشد. بنابراین نمیتوانیم از عاشورا نیز چنین فضایی را ترسیم كنیم كه خارج از التزام و تقید به حقیقت روشن قرآن و سیره نبوی باشد.
وی خاطرنشان كرد: امام حسین(ع) همواره انتقادات تند و افشاگریهایی را نسبت به معاویه انجام میداد، اما هیچگاه در برابر او دست به شمشیر نبرد. البته نمیخواهم بگویم كه ایشان اهل قیام نبود، بلكه تاریخ به گونهای ماجرا را پیش برد كه از امام حسین(ع) همان تصویری را ساخت كه از حضرت علی(ع) و پیامبر(ص) دیده شد.
وی ادامه داد: قیام كردن ضد ظلم و ابتدا به ساكن دست به شمشیربردن ظاهرا نباید اشكالی داشته باشد اما عاشورا چنین نشد؛ یعنی تا زمانی كه همه راهها بر امام حسین(ص) بسته نشد، ایشان دست به شمشیر نبردند.
آرمین گفت: عدم استقبال از درگیری و خشونت، به كار بردن شیوههای عقلانی برای حل مسائل، افشاگری علیه معاویه و یزید حتی در روز عاشورا از ویژگیهای مهم امام حسین(ع) است و اینكه ایشان هیچ گاه به همراهان خود حتی سخنی مبالغهآمیز نگفت و وعده پیروزی به آنها نداد، چه رسد به وعده حكومت. متاسفانه یكی از كارهایی كه تاكنون انجام نشده، روانشناسی نهضت امام حسین(ع) است.
