نوروز:«سید محمد خاتمی» رییس جمهور سابق کشورمان، به مناسبت 16 آذر در دانشكده فنی دانشگاه تهران حضور یافت و در جمع هزاران دانشجوی حامی خود سخنرانی کرد.
در همین زمینه: گزارش «نوروز» از بازگشت باشکوه خاتمی به دانشگاه
امیدوارم هیچ انسانی به جرم عقیده اش هزینه نپردازد
به گزارش خبرنگار «نوروز» ، خاتمی در ابتدای سخنانش ابتدا سالروز شهادت امام بزرگوار حضرت جواد (ع) را به همه دانشجویان و دوستداران حق و عدالت و آزادی تسلیت گفت و افزود: در بینش ما شیعیان، امام، معلم است، مربی است و مقتدا و آموزگار حقیقت و زیبایی و خیر و پرورشدهنده جان محسوب میشود و بر این اساس الگویی است كه باید براساس او خود را ساخت.
وی در ادامه سخنانش با گرامی داشتن یاد همه شهدا به خصوص شهدای دانشگاهی و بالاخص شهدای 16 آذر از این سه شهید به عنوان سه اخگر سوزانی كه در شب استیلای استبداد جان فسرده ملت استعمار و استبدادزده ما را گرم كردند یاد كرد و گفت: این سه شهید بر دیوار بلند ناكامی و یأس پنجرهای به سوی امید به آینده گشودند.
خاتمی در ادامه در واکنش به شعار دانشجویان که خواستار آزادی دانشجویان در بند بودند ضمن بیان اینکه امیدوار بودم در جمع ما و جامعه ما عزیزانی كه به جرم بیان و اندیشه گرفتار شدهاند نیز حضور داشتند،گفت: آنچه در جلسات عمومی و خصوصی گفتم و یكی از شعارهای خوبی كه مطرح شد مسأله حقوق شهروندی بود. از نظر ضوابط خوب عمل شد و امیدوارم مسأله حقوق شهروندی در عمل نیز رعایت شود و در جهانی به سر ببریم كه هیچ انسانی به جرم بیان و اندیشه مجبور به پرداخت هزینه نشود.
ممنوع شدن جامعه از بیان حرفش زمینهساز حركتهای خشونتآمیز است
رییس جمهور سابق كشورمان سپس به بیان خاطراتی از دوران دانشجویی خود و حضور در انجمن اسلامی پرداخت و گفت:یك روز عصر زمستان سرد سال 1347 در كلاس درس تاریخ فلسفه نشسته بودم كه به خارج از كلاس احضار شدم و منشی رییس دانشگاه از قول رییس دانشگاه گفت كه شما به ساواك احضار شدهاید و باید در فلان روز و فلان ساعت خود را در آن مكان معرفی كنید.در آن زمان علاوه بر فعالیت در انجمن اسلامی با بسیاری از دوستان یك سری فعالیتهای مخفی و نیمه مخفی داشتیم اما من مطمئن بودم كه به خاطر آن فعالیتها احضار نشدهام چون آنها كه با من در این فعالیتها همكاری میكردند سمتهای بالاتری داشتند و طبیعتا باید ابتدا آنها احضار میشدند ثانیا اگر برای آن فعالیتها احضار میشد كار نباید به صورت احضار انجام میشد بلكه توقع میرفت ما را بازداشت كنند.
خاتمی ادامه داد: بالاخره تصمیم گرفتم در روز و ساعت مقرر در ساواك حاضر شوم. زمانی كه من رفتم دو دانشجوی دیگر از پزشكی و دانشكده علوم كه عضو شورای مركزی دانشگاه بودند نیز به ساواك احضار شده بودند. بعد از معطلی، معاون ساواك آمد و باب بحث را باز كرد. او محترمانه از وضع خطیری كه كشور دارد و تلاشی برای آبادانی میشود و حرف همیشگی كه دشمنان داخلی و خارجی خواهان پیشرفت نیستند سخن به میان آورد و با این مقدمه به این نتیجه رسید كه انجمن اسلامی دانشگاه باید تعطیل شود.
وی افزود: بعد از چند ساعت بحث در این جلسه اعلام كردیم كه ما به خودی خود كاری نمیكنیم و ساواك چنانچه میخواهد این انجمن تعطیل شود رأسا وارد عمل شود، بعد از 4 ساعت بحث جدا شدیم و تصمیم گرفتیم جلسه انجمن را كه معمولا بعد از ظهرهای جمعه بود طبق روال عادی برگزار كنیم، اطلاعیهها و دعوتنامه ارسال كردیم اما روز قبل از برگزاری جلسه از طرف دانشگاه اعلام شد حق استفاده از سالن و امكانات را نداریم كه پیرو آن نیز ما اطلاعیهای دادیم و با ذكر آنچه اتفاق افتاده بود عذرخواهی كردیم و گفتیم كه این جلسه برگزار نمیشود و با این عمل انجمن دانشگاه اصفهان به عنوان یكی از آخرین انجمنهای اسلامی تعطیل شد.
خاتمی با بیان اینکه انجمن های اسلامی تعطیل شدند اما آیا حركت تحولآفرین درجامعه تعطیل میشود؟ ،گفت:به خصوص جوانان نمی توانند چنین وضعیتی را تحمل کنند و به همین دلیل سازمانهای پنهانی و حركتهای تندتر و خشنتری بروز کرد.
وی با بیان اینكه جان تحولخواه جامعه به خصوص جوانان را نمیتوان در استفاده در زمینه بیان اعتراضاتشان ممنوع كرد، ممنوع شدن جامعه از بیان حرفش به طور مسالمتآمیز را زمینهساز روی آوردن آنها به حركتهای خشونتآمیز به جای رفتارهای منطقی دانست و گفت: بر این اساس ما شاهد بودیم در سال 1349 اولین حركتهای چریكی ابتدا از سیاهكل شروع شد و بعد گسترش یافت.
وی افزود: در آن مقطع حركتهایی را شاهد بودیم كه به صورت اسلامی و غیراسلامی در جامعه شكل گرفت و هزینههای فراوانی را برای جامعه و رژیم داشت. هر دو سوی این حركتها چپ بود ،چپ به این معنا که تئوری در آن تولیدکنند عمل است ابتدا عملی صحیح به نظر می آید و سپس هرچه غیر از آن نادرست تلقی میشود.
خاتمی با بیان اینکه در آن موقع رژیم در اوج قدرت بود و از سازماندهی قدرتمند اطلاعاتی و ارتش تحت نظر آمریكا بهرهمند بود ،تصریح کرد:رژیم تصور میكرد كه در درون مشكل ندارد و در عرصه بینالمللی تحت حمایت قدرتهای جهانی است لذا با روشهای خشن میتواند راهش را ادامه دهد و جلوی تحولخواهی جامعه را بگیرد.
وی افزود:اما در عین حال رژیم میدانست كه جامعه و جوانان فرهیخته نیاز به تحرك و ابراز وجود دارند لذا به فكر فعالیتهای ساختگی افتادند و انجمن جوانان شیر و خورشید، جامعه دانشگاهی، طرفدار سازمان ملل و احزاب ایران نوین و رستاخیز را ایجاد كردند اما نتیجه كار نفرت جامعه دانشگاهی از این جریانات و محدود شدن كسانی بود كه وابسته به این جریانات به حساب میآمدند.
بستن فضای جامعه راز موفقیت حركتهای چپ در جهان سوم است
خاتمی آنچه در رژیم گذشته رخ داد را ناشی از عدم درك تحول خواهی به خصوص در جامعه فرهیختگان، جوانان، دانشگاهیان و تلاش برای حفظ وضع موجود دانست و گفت:همین امر یعنی بسته كردن فضا و نومید كردن جامعه، رمز و راز موفقیت و جذابیت حركتهای چپ در جهان سوم بوده و هست و متاسفانه حركتها همواره در جهان سوم تند و خشن بوده است به گونهای كه معادلهای در جامعه شناسی جدید به وجود آمده كه انقلاب مساوی است با خشونت اما معتقدم انقلاب اسلامی این معادله را بر هم زد و نشان داد كه میتوان انقلاب كرد اما بدون خشونت.
وی افزود: نكته بعد نقش ممتاز در حركت تحول خواهانه است و اینكه دانشگاه همواره كانون تغذیه حركتهای اجتماعی بوده است، جریانات مختلف اجتماعی چه چپ و چه راست عمده نیروهایشان از نیروهای جوان دانشگاهی منشا میگرفت و چنانچه نیروبخش انقلاب ما نیز چه در زمان براندازی حكومت پهلوی و چه در تاسیس انقلاب دانشجویان و جوانان بودند. در جنگ تحمیلی نیز كسانی كه موجب سرافرازی جمهوری اسلامی شدند نسل جوان و به خصوص دانشجویان بودند كه نقش ممتازی داشتند و دانشگاه در ایجاد، ادامه و تقویت حركت تحول خواهانه همواره موثر بوده است.
رییس جمهور سابق كشورمان دانشگاه را سدشكن، فروریزنده دیوار ترس و هراس در جوامع استبداد زده دانست و گفت: نمونه آن سه ستاره درخشانی بودند كه در ١٦ آذر ١٣٣٢ پس از استیلای فضای كودتا، ترس، خفقان، كشتار، دستگیری و شكنجه كه بر جامعه ما حاكم شده بود درخشیدند.امروز نیز دانشگاه زنده است و علی رغم همه موانع زنده است. امروز نبض زندگی اجتماعی در دانشگاه میتپد هر چند گاهی تند میتپد و به قلب جامعه فشار میآورد اما این نشانه زندگی است.
برخی دانشگاه را سرد ومرده می خواهند
خاتمی با بیان اینكه بعضیها دانشگاه را سرد و مرده میدانند اما این محال است، گفت: بعضی دیگر میكوشند پشت سر دانشگاه و وجاهت آن پنهان شوند تا هزینههای سنگینی که حرکت دارد به دانشگاه وارد شود البته آن وضع ناگوار با انقلاب دگرگون شد. انقلاب ما انقلاب دینی در محتوا، شكل با رهبری حضرت امام (ره) بود، دینی كه انقلاب مطرح كرد به خواست تاریخی مردم پاسخ گو بود و ناظر بر تحول در جهت این خواست و این چنین دانشگاه همه را برگرفت.
وی در ادامه سخنانش با طرح این سوال که آیا جنبشی به نام جنبش دانشجویی داریم یا نه؟گفت: من نمیخواهم به این سوال پاسخ دهم. اما میگویم هر جنبشی كه بخواهد وجود و تداوم داشته باشد باید با جنبشهای اجتماعی همسو باشد كه همیشه وجود دارد اما گاه تند و گاه كند است. جنبش عبارت است از حركت از وضع موجود به وضع مطلوب. جنبش اجتماعی مردم ایران در ٥/١ قرن اخیر چگونه بوده و از كدام وضع میخواهد به كدام وضع برسد؟ معتقدم بزرگترین درد اجتماعی ما در دوره اخیر سه درد است یكی استبداد، دیگری وابستگی و سوم عقب ماندگی و حاصل آن محرومیت مادی، اقتصادی، فرهنگی و عقب ماندگی جامعه. ملت ما ١٥٠سال است كه میخواهد از قید استبداد، وابستگی، اسارت و عقب ماندگی رهایی یابد. جنبش، حركت از این وضع موجود است به وضع مطلوب و عبارت است از استقلال، آزادی و پیشرفت.
خاتمی در پاسخ به این بحث که كدام اندیشه میتواند راهنمای جنبش دانشجویی و تقویتكننده و پیروزكننده آن باشد؟ گفت: اندیشهای كه با خواست تاریخی ملت ایران، آشنا و با هویت تاریخی ملت ایران همراه باشد، میتواند راهنمای این جنبش باشد. جامعه ما هویت دینی دارد اگر بخواهیم به آزادی، استقلال و پیشرفت برسیم این حركت باید مبتنی بر دین باشد زیرا در غیر این صورت یا پدید نمیآید یا در صورت پدید آمدن ادامه نخواهد یافت.
وی افزود: سنتپرستان مخالف ترقی و تحول هستند و دینی كه آنها عرضه میكنند پاسخگوی نیازهای جنبش دانشجویی نیست.دینستیزان نیز چون با هویت تاریخی مردم آشنا نیستند از برقراری ارتباط با جامعه محروم هستند.هیچ جنبشی بدون ارتباط با متن جامعه به نتیجه نمیرسد.یكی از شگفتیهای انقلاب اسلامی ایران این است كه دینستیزان و سنتپرستان هر دو در این نقطه مشترك شدند كه دین و آزادی با هم سازگار نیستند.
اصلاحات در چارچوب قانون اساسی معنا دارد
خاتمی همچنین با اشاره به مطالب عنوانشده در جلسه كه در آن نام وی در كنار افرادی چون مصدق، طالقانی، بازرگان و . . . آورده شد، اظهار داشت: به عنوان یك روحانی كوچك كه نام من را در كنار نام این فرهیختگان و شخصیتهای بلند آوردید اعلام میكنم، من فرد كوچكی از دریای عظیم ملت ایران هستم و به عنوان یك روحانی به دینداری خود افتخار میكنم.
وی افزود: به عنوان یك انسان كوچك كه دلبسته اسلام و خواهان عزت این ملت بزرگوارم میگویم اگر بتوانیم آزادی را نهادینه و استقلال را دور از عوامزدگی پایدار كنیم و اگر بتوانیم پیشرفت مادی و معنوی برای همه افراد، اقوام و گروهها و صنوف فراهم آوریم از جمهوری اسلامی دفاع كردهایم.
رییس دولت اصلاحات در ادامه سخنانش به بیان اصولی پرداخت كه حركت اصلاحی مورد خواست ملت ایران باید از آن پیروی كند. خاتمی حركت در چارچوب فانون اساسی را از جمله این اصول برشمردو گفت:در قانون اساسی حقوق ملت و حدود قدرت تعریف شده است، قانون اساسی كشورمان برخاسته از خواست ملت در زمینه آزادی، استقلال و پیشرفت است و اصول مندرج در آن تثبتكننده یك جامعه مردمسالار و دموكراتیك است.
خاتمی با بیان اینكه اصول قانون اساسی در عین منطبق بودن با موازین شرعی تضمینكننده دموكراسی در جامعه گفت: بخشهایی از این قانون در زمینه تأمین حقوق برابر برای همه اقوام، تضمین آزادی بیان، آزادی تشكلها و اجتماعات ودرمان درد تاریخی ملت در زمینه استعمار و استبدادزدگی است.
وی افزود: البته این قانون مطلق نیست. در این قانون سازوكارهای تغییر آن نیز پیشبینی شده كه در اینجا باید خاطرنشان كنم كه این قانون اساسی كشورمان ظرف یك بار مصرف هم نیست. جامعه هزینه بسیار سنگینی در انقلاب پرداخته كه صاحب نظامی مستقل شود و قانون اساسی نیز ناظر به این مسأله است.
رییس جمهور سابق كشورمان در ادامه سخنانش بر اختلاف دیدگاهش با كسانی كه در دوران ریاست جمهوریاش سخن از عبور از قانون اساسی گفتند تاكید كرد.
خاتمی در ادامه خاطرنشان كرد: هركسی مخالف تشكل و حركتهای سیاسی شناسنامهدار و دارای اندیشه كه در چارچوب قانون اساسی كار میكنند است مخالف بدیهی مردمسالاری محسوب میشود حالا هر شعاری كه میخواهد، بدهد.
اقتصاد صدقهای عدالت نیست
رییسجمهور سابق كشورمان در ادامه با تاكید براینكه عدالت، بزرگترین پیام و آموزش پیامبران خدا و بزرگترین اصلی است كه همه مصلحان آن را اعلام كردهاند و باید آشكار باشد اظهار داشت: نباید ظاهرپرست بود؛ عدالت را در عدالت اقتصادی خلاصه كردن كه متاسفانه ناشی از چپزدگی همه ماست و نیز اینكه عدالت اقتصادی را در اقتصاد صدقهای، خلاصه كردن تخریب معنای عدالت است. چنین عدالتی است كه انبان ملت را كه باید صرف قدرتمند و ثروتمند شدن و آنگاه توزیع عادلانه ثروت شود را خالی كرده و فقر را توزیع میكند و طبیعی است كه همه مردم حق دارند از زندگی اقتصادی مطمئن و غیر محروم برخوردار باشند.
وی تصریح كرد: باید شعار عدالت اقتصادی بدهیم و خواستار رفع محرومیت و تبعیض باشیم اما حق مهمتر حق حاكمیت انسان بر سرنوشت خویش است. دفاع از حق حاكمیت مردم بر سرنوشت خویش در كنار عدالت اقتصادی یعنی اصلاحاتی كه مردم میخواهند. این ملت، ملت بزرگی است و نباید در دنیا خوار و عقب مانده باشد، اعتلای جایگاه ایران فرصتی برای رفع تبعیضهاست.
خاتمی در ادامه بر لزوم توجه به خلا دنیای مدرن یعنی معنویت كه میتوانیم برخورداری مادی را در كنار آن داشته باشیم تاكید كرد. وی در پایان سخنرانی خاطرنشان كرد: اگر جنبش دانشجویی، همراه با خواست جامعه ایران و متناسب با هویت تاریخی او در جهت قانون اساسی باشد، جنبشی پایدار است ، در همه حال حیات جنبش دانشجویی به نقد است و نقد است و نقد است اما این نقد برپایه تفكر ، حس مسوولیت شناسی و پایبندی به مصالح ملی و تمامیت ارضی كشور است.
كسانی كه می گویند دانشگاهها اسلامی نیستند بیخود می گویند
به گز ارش خبرنگار نوروز، سید محمد خاتمی در ادامه برنامه به سوالات دانشجویان پاسخ گفت. خاتمی در پاسخ به پرسش دانشجویی که با اشاره به اظهارات اخیر مصباح یزدی پرسیده بود که چرا برخی میگویند دانشگاه ما اسلامی نیست؟ گفت:این افراد بیخود میكنند.اما با این كه بی خود می كنند از ما كه با خود می كنیم، چاقویشان برنده تر است.
در دولت اصلاحات معدل حضور زنان در مدیدیت میانی از سه درصد به 16درصد رسید
وی در پاسخ به پرسشی مبنی بر این كه با توجه به این كه عدهای در این دو سال، ١٦ سال گذشته را خیانت میدانند، ما باید كدام را یك باور كنیم؟ به دفاع از عملكرد شت ساله دولت اصلاحات پرداخت و گفت: البته گفتوگو درباره عملكرد ١٦ ساله و تجزیه و تحلیل وضع كنونی در مجال این جلسه نیست، بلكه باید میزگردهایی تشكیل شود با حضور كسانی كه امروز متصدی هستند و كسانی كه دیروز در دولت گذشته متصدی بودند. من از ٨ سال خودم میگویم در عین این كه معتقدم در ٨ سال سازندگی نیز كارهای بزرگی انجام شد.
وی گفت: معتقدم در این ٨ سال بر معیارهایی تكیه كردیم و امروز هم میكنیم و آن آزادی بیان، آزادی تشكلها و آزادی مطبوعات است كه علیرغم تمام موانع، فضایی كه ایجاد شده و سختگیریها، هنوز هم این فضا ادامه دارد. ما در قانون بودجه برای مطبوعات و احزاب ردیف داشتیم، هر چند كه كم بود، اما به هر حال هم از گروه های راست و هم گروههای چپ از آن استفاده میكردند. شعار مردم سالاری هم مطرح شد كه مراد من از آن مردمسالاری سازگار با دین بود. این شعار شعاری بود كه جا افتاد و نیز بسیاری از كارها قانونی شد، یعنی علاوه بر این كه با حركت و جریان وحشتناك قتلهای زنجیرهای برخورد شد، دیگر این جریان امكان پا گرفتن ندارد.
وی ادامه داد: در زمانی كه من روی كار آمدم معدل مدیران میانی از زنان حدود ٣ درصد بود و وقتی دولت را ترك كردم به ١٦ درصد رسید، البته هنوز حق زنان ادا نشده است؛ اما از سه به ١٦ رسید و این نشاندهنده جهتگیریای بود كه انجام شد. از نظر اقتصادی به طور متوسط درآمد نفتی ما - كه متاسفانه بزرگترین پشتوانه مالی دولت است و بودجه ما عمدتا با آن بسته میشود و این نشانه بیماری اقتصاد ماست- حدود ٢٢ دلار در هر بشكه بود كه در سال حدود ٢٢ یا ٢٣ میلیارد دلار بسته میشد و در هشت سال بودجه براساس نفت حدود ١٨٠ میلیارد دلار بود، علاوه بر خشكسالی كه اتفاق افتاد در دوره دوم ریاستجمهوری من نفت به بشكهای زیر ده دلار هم رسید كه این برابر با ٣ میلیارد دلار از درآمد نفتی بود.
وی افزود: در زمانی كه من آمدم زندهاد دكتر نوربخش میگفت با وجود آن كه آقای هاشمی برنامه خوبی داشتند اما به دلیل مسائل مختلفی كه وجود داشت، میگفت برای ٢٠٠ میلیون دلار از هر كجا از دنیا قرض خواستیم به ما قرض ندادند. وقتی من آمدم ریسك اقتصادی ٧ درصد بود و وقتی دولت را ترك كردم ریسك اقتصادی ٥ / ٣ درصد شد و هیچ محدودیتی در دادن اعتبار نداشتیم. تنها در نفت و گاز متجاوز از ٢٠ میلیارد دلار قرارداد بسته شد و حدود ١١ میلیارد دلار آن سرمایه گذاری شد. وقتی من آمدم درآمد ما از تولیدات پتروشیمی ٥٠٠ میلیون دلار بود؛ اما اخیرا طبق اعلام صادرات ما از ٣ میلیارد دلار تجاوز كرده است.
وی با بیان این كه در دوره وی طرحهای مختلف اقتصادی انجام شد كه در عین حال حتما متوجه عدالت اجتماعی بوده است، گفت: از جمله اصلاح قانون مالیاتها دقیقا در جهت عدالت اجتماعی و برای كمك به بخش خصوصی در جهت تولید و اشتغال بود. ایجاد وزارت رفاه و تامین اجتماعی و نیز گستردهشدن تامین اجتماعی از جمله كارهای مهمی بود كه در عرصه عدالت اقتصادی انجام شد.
در انتخابات كاندیدا نمی شوم
خاتمی در ادامه در پاسخ به این سوال كه نظرتان در مورد انتخابات مجلس چیست آیا همچنان می گویید ایستادهام چون شمع نترسان زآتشم گفت: باید خوشحال باشیم كه در كشوری هستیم كه هنوز اصل انتخابات وجود دارد؛ هر چند در عمل صد در صد رعایت نمیشود. انسان تا در درون حكومت است باید برای عملی كردن خواستههای جامعه از امكانات استفاده كند.
وی با انتقاد از برخی سازوكارهای غلط در اجرای انتخابات ، گفت: من همواره بر برگزاری انتخابات آزاد تأكید كرده و میكنم.برگزاری انتخابات ر از آن جهت كه مردم به واسطه آن میتوانند نماینده خود را برگزینند، دلگرمكننده و حضور گسترده مردم در انتخابات باطلالسحر خواهد بود، در مقابل روشهایی كه جلوی حضور نمایندگان مطلوب مردم را میگیرند.
خاتمی با تاكید بر این كه در انتخابات آتی كاندیدا نخواهد شد، گفت: اما دیگران را برای شركت در انتخابات تشویق میكنم تا نیروهای سالم، معرفی و مردم در انتخاباتی سالم بتوانند نمایندگان خود را برگزینند.
رییسجمهور سابق كشورمان در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر اینكه چگونه از دموكراسی میتوان به عدالت رسید، دموكراسی را بالاترین مظهر عدالت خواند و گفت: كسانی كه در عرصه حیات اجتماعی، عدالت میخواهند باید از حاكمیت مردم بر سرنوشتشان و مردمسالاری حمایت كنند. آن وقت عدالت در عرصههای مختلف ظهور مییابد.یكی از افتخارات جمهوری اسلامی این است كه در مقابل مسأله انتخاب عنوان خلافت یا امامت، جمهوری اسلامی را برگزید. عدالت در یك جامعه دموكرات و مردمسالار بیشتر تأمین میشود.
خاتمی همچنین در پاسخ به سوال دیگری در این نشست مبنی بر اینكه آیا هر بار اصلاحات با انقلاب همراه است؟ گفت: یك نمونه نشان دهید. اصلاحات درست كه در چارچوب موازین است مانع بروز انقلاب میشود و یكی از اشتباهات رژیم طاغوت جلوگیری از اصلاحات و حركتهای مردمی تداومبخش حیات طبیعی جامعه بود.
دوازده نفر چه حقی دارند به جای مردم تصمیم بگیرند
خاتمی در ادامه در پاسخ به سوالی درباره اظهارات اخیر احمد جنتی دبیر شورای نگهبان درباره اصل برائت نامزدهای انتخابات ، گفت: اصل برائت یكی از مهمترین اصول فقهی اسلام و روش و منش پیامبر و بزرگان اسلام است و اگر بخواهیم مصادیق روشن آن را ببینیم فرمان هشت مادهای حضرت امام است كه متأسفانه مورد غفلت قرار گرفته و در آن بر اصل برائت تاكید شده است.
وی افزود: مردم میخواهند به كسانی كه مورد توجهشان هستند رأی دهند،چه حقی داریم به جای مردم تصمیم بگیریم و كسانی كه مورد تأیید مردم هستند را از آنجا كه صلاحیتشان برای شش یا ١٢ نفر احراز نشده ردصلاحیت كنیم.
خاتمی با بیان اینكه جرم و انحراف باید ثابت شود نه عدم انحراف، تأكید كرد: پس چه قدر باید به مردم بیاعتنا باشیم كه بگوییم اكثریت اشتباه میكند و چهار نفر درست میگویند؛ اصل بر برائت است و اصل بر برائت نشانه اعتماد به مردم است. اصل دموكراسی هم با اصل برائت مستحكم میشود و من امیدوارم كه به این مسأله در انتخابات توجه شود.
درباره جزایر سه گانه مذاکره کنیم
خاتمی در ادامه در پاسخ به سوال دیگری در موردارزیابی وی از حضور احمدی نژاد در كنفرانس شورای همكاری خلیج فارس ، گفت: به نظرم سفر كار خوبی بود. باید روابط را گستردهتر كنیم و از دیگران رفع نگرانی كنیم. ایران كشوری است كه هیچگاه نظر سوئی نسبت به دیگران نداشته و در ٢٠٠ سال اخیر هیچگاه تجاوزی به دیگر كشورها نداشته و این مسأله در دوران جمهوری اسلامی بیشتر مشاهده میشود.
وی افزود: مسأله جزایر سهگانه نیز مسأله اختلافی بوده كه از گذشته وجود داشته و هنوز هم وجود دارد و ما حاضریم برای رفع سوءتفاهمات مذاكره كنیم. دعوت از رییس جمهور برای شركت در اجلاس شورای همكاری خلیج فارس دعوت خوبی بود و خوب بود كه اجابت كردند.
طرح امنیت اجتماعی ضدامنیت اجتماعی است
رییس جمهور سابق كشورمان همچنین با انتقاد از طرح امنیت اجتماعی، تصریح كرد: به نظر من هر كاری كه به امنیت اجتماعی بینجامد خوب است اما باید سعی كنیم به نام امنیت اجتماعی، امنیت اجتماعی از بین نرود. به نظر من برخی از برخوردها، برخوردهای نامناسبی است كه اهانت به مردان و زنان جامعه اسلامی محسوب میشود. البته امیدوارم با حسن نیتی كه دستاندركاران طرح امنیت اجتماعی دارند، تلاشهای مناسبی را انجام دهند تا برخورد نامناسبی با زنان و مردان ایرانی انجام نشود.
در 18 تیر دانشجو مظلوم واقع شد
رییسجمهور سابق كشورمان همچنین در پاسخ به سوالی در مورد حادثه 18 تیر ، حادثه ١٨ تیر را یكی از تلخترین حوادث دوران مسوولیتش عنوان كرد و گفت: مظلوم بزرگ این حادثه دانشجو و دانشگاه بود. البته به دنبال حادثه دانشگاه یك سری آشوبهای اجتماعی نیز ایجاد شده بود كه هیچ ربطی به دانشگاه و دانشجو نداشت و البته باید گفت كه هیچ حكومتی اجازه نمیدهد چنین آشوبهایی شكل بگیرد.آن دسته از آشوبهای اجتماعی با كمك نیروهای نظامی و انتظامی به درستی و بدون اینكه حتی یك گلوله شلیك شود پایان یافت، آن آشوبها ربطی به دانشجو نداشت و دانشجو و دانشگاه در این جریان مظلوم واقع شد و در بخش استیفای حقوق دانشجو نیز درست عمل نشد.
وی در ادامه به گزارشی كه شورایعالی امنیت ملی وقت كشور از حادثه ١٨ تیر تهیه كرده بود و در آن بیگناهی جامعه دانشگاهی تأیید شده بود، برخورد با عواملی را كه باعث هتك حرمت دانشگاه شدند در حیطه وظایف قوه قضاییه معرفی كرد و گفت:در مرحله پیگیری پرونده 18 تیر نیز دانشجویان مظلوم واقع شدند.
باید از عدالت صدقه ای عبور کرد
محمد خاتمی در ادامه جلسه پرسش و پاسخ با دانشجویان در دانشگاه تهران افزود: من معتقدم اگر بخواهیم از عدالت صدقهای عبور كنیم، باید به صورت سازمان نهادی، امنیت و جامعه را به لحاظ امكانات بهداشتی، معیشتی، مادی و آموزشی تامین كنیم؛ وگرنه این مساله پیش میآید كه به آن اشاره كردم.
وی همچنین یكی از مهمترین اقدامات انجامشده در دوران اصلاحات را تاسیس حساب ذخیره ارزی دانست و گفت: در این مدت حدود 10 میلیارد دلار و حدود چهار میلیارد دلار از پول نفت در اختیار بخش خصوصی قرار گرفت؛ در حالی كه از اول انقلاب همواره به مراتب كمتر از چهار میلیارد دلار بخش خصوصی استفاده كرده بود.
خاتمی افزود: ما برای نقاط محروم كشور از جمله خط لوله از جنوب به شمال و تعداد زیادی از پالایشگاههای پتروشیمی سرمایهگذاری كردیم كه خوشبختانه شهرهایی مانند ایلام، سنندج و ارومیه یعنی محرومترین نقاط كشور امروز صاحب تشكیلات اقتصادی هستند و خود میتوانند مشكلات را حل كنند.
برخوردهای امنیتی با دانشجویان به نفع نظام نیست
خاتمی همچنین در پاسخ به پرسشی مبنی بر این كه چه پیامی برای دانشجویان زخمخورده و رنجدیدهای دارد كه به فعالیت سیاسی در دانشگاه علاقهمند هستند اما در زندان حضور دارند؟ گفت: امكانات من در این حد است كه فقط حرف بزنم. من به هیچ وجه برخی رفتارها را نمیپسندم. اما خیلیها حتی تاب شنیدن حرف زدن را هم ندارند، پس در برابر عمل چه میكنند؟.
خاتمی افزود: در مورد دانشجویان زندانی همواره گفتهام و باز هم میگویم كه این گونه برخوردها را با دانشجویان به نفع نظام و جامعه نمیبینم. نباید عقیده و بیان و حركت در چارچوب بیان عقیده، هزینه داشته باشد. این شرط اول دموكراسی است.
وی با اشاره به لایحه حقوق شهروندی رییس قوه قضاییه گفت: یكی از كارهای خوب كه الحمدالله توسط آقای هاشمی شاهرودی انجام شد و در همان زمان در مجلس ششم نیز به تصویب رسید، اگر رعایت میشد و بشود وضع ما بهتر از این میشد.امیدوارم هم این دانشجویان آزاد شوند و هم روزی برسد كه هیچ گرفتاری برای بیان اندیشه وجود نداشته باشد، از این رو میگویم كسی نباید برای بیان اندیشه دستگیر شود، اگر هم شد چون ما كه نمیدانیم، اگر مجرم بود، باید طبق موازین قانونی با وی برخورد شود و هیچ كس حق بیاحترامی و فشارآوردن نابجا به او را ندارد. باید پس از 24 ساعت یا 48 ساعت تفهیم اتهام و آزاد شود و طبق ضوابط قانونی با او برخورد شود. اگر نشود باید از كسانی كه این كارها را میكنند بازخواست كرد.
خاتمی گفت: در عین حال ما باید هوشیار باشیم و منافع و امنیت نظام را در نظر داشته باشیم و انشاءالله همه با هم بتوانیم به اعتلای بیشتر جامعه كمك كنیم.
در ادامه یكی از دانشجویان دختر حاضر در جمع گفت: ما دخترانی كه حجاب داریم و چادر سرمان میكنیم مورد بیاحترامی قرار میگیریم و امنیت نداریم. خاتمی در پاسخ گفت: رعایت موازین دینی اصل است و هر كس به آن اهانت كند محكوم است. ما مخلص شما خانمهای محجبه و چادری هستیم.
بسیاری از دستاوردهای هسته ای حاصل تلاش دولت اصلاحات است
رییسجمهور سابق كشورمان، در پاسخ به پرسش دیگری درباره پرونده هسته ای كشور گفت: به هر حال من معتقدم وضعیت ما خیلی خوب نیست؛ اما این امر به این معنا نیست كه ما باید از ارزشهایمان دست برداریم. خواهران و برادران! بسیاری از دستاوردهای هستهی حاصل تلاش دولت قبل است. دولت فعلی هم البته تلاشهایی میكند اما ما تلاشمان این بود كه به شورای امنیت نرویم نه این كه از حقمان بگذریم. در سال 82 برای اولین دفعه در قطعنامه شورای حكام علاوه بر اصل NPT كه استفاده از تكنولوژی صلحآمیز هستهای را حق هر كشوری میداند، آمد كه ایران حق استفاده از تكنولوژی صلحآمیز هستهای را دارد؛ البته خوشبختانه هنوز این حق را از ما نگرفتهاند، بنابراین این جور نیست كه در سالهای قبل از حق ایران گذشته میشد و امروز دفاع میشود. ما حتی یك گام هم عقب ننشستیم و در هر دو دوره چه این دوره و چه دوره گذشته از این حق استفاده میشد. ما نباید دنیا را تحریم كنیم، باید بایستیم، نباید از تهدید استقبال كنیم. در عین حال نباید بگذاریم حرمتها از دست برود. حتما این دولت هم این كار را میكند و ما از هیچ یك از حقوق ملت دست برنداشته و نمیداریم.
موسویان از دیپلماتهای جدی و تلاشگر جامعه ماست
خاتمی همچنین در پاسخ به پرسشی درباره پرونده موسویان و این كه آیا اظهارنظرها ی محمود احمدی نژاد در این مورد دخالت در قوه قضاییه هست یا نه؟ گفت: البته هر كسی در اظهارنظر آزاد است و من نمیخواهم وارد این مقوله شوم؛ اما آقای موسویان یكی از دیپلماتهای جدی و تلاشگر جامعه ماست و بسیار متاسفم كه قبل از هر دادگاهی ایشان را محاكمه كردند.
در این لحظه یكی از دانشجویان درباره سیروس ناصری رسید كه خاتمی گفت: ایشان نیز یكی دیگر از دیپلماتهای خوب كشورمان بودند. اگر مسئله به دادن آدرس جاسوسان باشد كه لیستی از آنها دارم اما به شما نمیدهیم.
وی افزود: من بداخلاقی را كه به نام اسلام و انقلاب میشود نمیپذیرم و اینجور متهم كردن و آبرو بردن را قبول ندارم. به نظر من بازجو و بازپرس آقای موسویان نظرش درست است و ما باید بگذاریم مراحل قانونی خود را طی كند. آقای ظریف، آقای ناصری و آقای موسویان از كسانی بودند كه برای كشور تلاش كردند و من نه ادعا میكنم كه همه برنامههای ما بیعیب بوده و نه این كه میگویم امروز عیب دارد. بگذاریم مصلحت نظام تامین شود.
رییسجمهور سابق كشورمان، همچنین در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت سیاست خارجی كشور در دولت اصلاحات، گفت: معتقدم در سیاست خارجی بدون آن كه یك ذره از منافع ملی عبور كنیم، حرمت ایران را بالا بردیم، اما بسیاری از كمبودها را نیز داشتیم كه بخشی از آن این بود كه نتوانستیم در برخی موارد درست تشخیص بدهیم و اجرا كنیم و بخش دیگر نیز به دلیل موانعی بود كه پیش روی ما وجود داشت، ولی در عین حال كه معتقدم گذشته را باید نقد كرد، بر این اعتقاد نیز هستم كه نفی آن بزرگترین خیانت به این ملت است. وی اظهار امیدواری كرد كه دولت فعلی و دولتهای آینده در زمینه اقتدار، عزت و پیشرفت كشور گام بردارند.
وی در پاسخ به سوال دیگری با اشاره به اعمال سیاست تنشزدایی در دولتش گفت: در آن زمان گروههای خاصی كه از حرف زدن میترسند به نام اسلام، توریستهای آمریكایی را مورد ضرب و شتم قرار دادند؛ یعنی برای ناامن نشان دادن جامعه. بله حرف زدهایم و شاید نتوانستهایم خیلی از آنها را عملی كنیم. از مردم عذرخواهی میكنم اما باید اول حرف زد و آن را در جامعه جا انداخت و كاری كرد كه آن حرفها عملی شود.
اصلاحات همان است که امام می گفت
خاتمی در پاسخ به پرسشی مبنی بر این كه آیا زیر پا گذاشتن بایدها و نبایدهای دینی به نظر شما كه در مقام روحانیت هستید جزء اصلاحات است، گفت: ابدا. این اصلاحاتی كه من میگویم آن چیزی است كه حضرت امام (ره) نیز بیان كردند. هر كس بایدها و نبایدهای دینی را زیر پا بگذارد از اسلام جداست؛ اما چه كسی میتواند تشخیص دهد و رسالت دولتها چیست؟ دولتها باید تامینكننده آزادی، عدالت و پیشرفت مردم باشند و این بهترین خدمت به اسلام است.
ایسنا از افتخارات دانشجویان است
رییسجمهور سابق كشورمان، همچنین در پاسخ به پرسشی درباره تفسیرهای مختلف از اصول قانون اساسی، گفت: هر كس آزاد است از قانون اساسی برداشت خود را داشته باشد اما برداشت برخلاف سایر اصول و روح قانون اساسی حتی اگر از سوی شورای نگهبان باشد، پذیرفته شده نیست. حتی در برخی موارد دوستان تفاسیری دارند كه با روح قانون اساسی مطابقت ندارد؛ اما به هر حال باید از نظر شورای نگهبان تبعیت كنیم و انشاءالله با كارهایی كه انجام میشود شاهد تفاسیری نخواهیم بود كه مطابق روح قانون اساسی نباشد.
وی در پایان در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینكه با توجه به روز دانشجو نظرتان راجع به تغییراتی كه ایسنا اعمال شده و تغییر مدیریتهای پیاپی این رسانه چیست؟ گفت: من پیام خود را به ایسنا دادم. ایسنا از افتخارات جمهوری اسلامی و دانشجویان است و توانست با رعایت مصلحت نظام به عنوان یك رسانه مستقل و آزاداندیش عمل كند و یكی از كارهای بزرگی كه خدا را شكر میكنم شما دانشجویان در دوره من انجام دادید، تاسیس ایسنا بود. ایسنا باید مستقل و آزاد باشد و تحت تاثیر جریانهای مختلف نباشد. تغییر مدیر اشكالی ندارد اگر در جهت بهبود، آزادی و استقلال بیشتر این جریان باشد؛ اما اگر در این جهت نباشد اصلا خوب نیست. فقط میگویم آقایان فاتح، نادعلیزاده و حسنزاده از افراد قابل احترام كشور ما بوده و هستند.