مهندس «عزت‌الله سحابی» طی سخنانی در شب شهادت حضرت علی(ع) در حسینیه ارشاد گفت: عنوان «علی(ع) تنهاست» زمانی از سوی دكتر شریعتی در دورانی كه جامعه ما جامعه ای سكولار بود مطرح شد ولی من امروز می خواهم از تنهایی علی(ع) در این روزگاری كه از دینداری صحبت می شود سخن بگویم. علی(ع) شخصیت بی‌نظیری بود كه می توان از جهات گوناگون به عظمت او نگاه كرد ولی باید امروز به وجهه اجتماعی و سیاسی او بیشتر توجه شود.

اين فعال ملی-مذهبی با بیان اینكه ریشه تمام مسلمانان در قرآن است، تصریح كرد: برای مسلمانان تعهد به قرآن، روایات و سنت پیامبر اصل است و اگر این اصول مورد توجه قرار نگیرد به طور قطع به دامن فاسقان و یا بنیادگرایان سقوط می كند. چون نزول وحی برای آزادی انسان است و قرآن نیز كه معجزه پیامبر بوده در جهت آزادی سخن گفته است.

سحابی خاطرنشان كرد: پس از كشته شدن عثمان جامعه اسلامی سرگردان به در خانه‌ی علی(ع) رجوع كرد، مردم اصرار می‌كردند تا علی(ع) خلافت را بپذیرد و علی(ع) پذیرش خلافت را نمی‌پذیرفت. او گفت، اگر من وزیر برای شما باشم بهتر است از آنكه امیر باشم. ولی با اصرار فراوان مردم تسلیم شد، اما در همان زمان گفت، برای بیعت باید تمام مردم حضور داشته باشند.

این فعال سیاسی افزود: علی(ع) درمسجد بالای منبر رفت و رو به مردم می گوید، ای مردم، چشم و گوش خود را باز كنید، داستان خلافت امر شماست و هیچ عهدی در این حكومت حقی ندارد مگر آنكه شما او را برگزینید. حق آن است كه مردم برگزینند نه كسی دیگر و نه حتی خداوند. اگر مردم با حاكمی بیعت كردند آن حاكم حق است. اگر با كسی پیمان بستند او حاكمیت پیدا كرده و حاكمیت او حق است.

سحابی اظهار داشت: علی(ع) می گوید من تنها كلیددار شما بیش نیستم و بدون اجازه شما حق ندارم از بیت المال خرج كنم؛ این حكومت از دیدگاه علی(ع) است، یعنی حاكم نمی تواند بدون اجازه مردم دیناری خرج كند و امروز نیز باید اموال بیت المال براساس قانونی كه به تصویب اكثریت مردم رسیده، خرج شود.

سحابی اظهار داشت: علی(ع) پس از آنكه حاكم شد برای امیرانی كه جهت بلاد مختلف فرستاده بود بخشنامه ای نوشت و در آن بخشنامه به امیرانش می گوید، رسول خدا(ص) به من فرمود ای علی(ع) بهترین فرد برای حاكمیت بر مردم هستی، اما اگر این مردم بیعت كردند برآنها حكومت كن و اگر به سمت تو نیامدند تو به دنبال كار خودت برو، از نظر رسول خدا هم مشروعیت علی (ع) براساس نظر مردم است. چون مساله حقانیت حاكمیت تنها از سوی مردم مطرح می شود.

وی با تاكید بر اینكه «رضایت مردم اساس حكومت است»، گفت: در قرآن آمده كسانی كه برتری جویی می كنند و بدون نظر حق یعنی رضایت مردم حاكم شده اند حكومت آنها حكومت فاسقان است و حكومت آنها جامعه را به حكومت فاسقان تبدیل می كند و جامعه دارالفاسقان می شود.

این فعال سیاسی ادامه داد: علی(ع) پس از پذیرش حكومت در تحولات بعدی در جنگ صفین با عده‌ای مواجه شد كه به علی(ع) گفتند برای ما مشخص نیست كه آیا تو بر حقی یا معاویه و ما باید در این مساله تفقه كنیم كه آنها مورد تشویق علی(ع) قرار گرفتند چون در امور دین تقلید حتی از امام معصوم نیز جایز نیست. رسول خدا نمی‌خواست مردم را مقلد بار بیاورد.

وی با بیان اینكه «بررسی دین به معنای آن است كه آنچه كتاب خدا و سنت رسول به آن فرمان داده بفهمیم»، اظهار كرد: اگر علی(ع) می‌گفت رضایت مردم باید منشا تصمیم‌گیری باشد در این مساله هم صداقت داشت و پای آن ایستاده بود.

سحابی با تاكید بر اینكه «عدالت علی(ع) شعار نبود»، خاطرنشان كرد: عدالت علی(ع) بر همگان مشهود است امروز عده‌ای دم از عدالت می زنند ولی در اجرای عدالت پایدار نیستند و به موازین عدالت بی‌اعتنایی و از آن غفلت می‌كنند و عدالت آنها تنها شعار است.

این فعال سیاسی خاطرنشان كرد: علی (ع) در اوایل حكومتش فرمود كه اگر شرایط حكومت فراهم نبود آن را نمی‌پذیرفت. دلیل پذیرش حكومت چیزی است كه خداوند از آن به عنوان تعهد آگاهان یاد كرده، این تعهد موجب شد تا علی(ع) حكومت را بپذیرد، تعهد آگاهان به معنای آن است كه در مقابل پریشانی مظلوم و شكم پری ظالم آرام نگیرد. چون انسان آگاه و صاحب مسوولیت در این مساله قرار و آرام ندارد.

سحابی با اشاره به اینكه «تعهد آگاهان برای علی(ع) تنها یك شعار نبود»، گفت: علی(ع) در اواخر حكومت خود فرمود امروز در كوفه كسی نیست كه شام را صبح كند و مسكن نداشته باشد و یا از معاش گندم برخوردار نباشد و یا از آب فرات ننوشد. این سخنان در حالی زده می شد كه حكومت 4 ساله علی(ع) با جنگ‌های متعدد كار خود را به انجام رسانده است.

وی با اشاره به اینكه «حكومت تنها برای فرمانروایی نیست»، خاطرنشان كرد: باید در حكومت بستر عدالت فراهم شود، نمی‌توان شعار عدالت سرداد ولی بستر عدالت را فراهم نكرد. علی(ع) در طول این 4 سال با تمام گرفتاری‌ها و مشكلات توسعه را رها نكرده بود و این یعنی عدالت واقعی كه مظهر آن علی(ع) است.

سحابی با تاكید بر اینكه «علی(ع) مظهر مردم سالاری و عدالت كه از سوی اسلام و قرآن معرفی شده است»، خاطرنشان كرد: امروز از این منظر علی(ع) را تنها می یابیم یعنی امروز مكتب علی(ع) تنهاست و آنچه مدنظر قرار ندارد مردم، بستر عدالت و توسعه مادی و برخورداری مردم از امكانات مساوی است و با وجودآن است كه می توان گفت علی(ع) تنهاست.

این فعال سیاسی در پایان سخنان خود افزود: با اینكه مردم برای علی(ع) عزاداری می‌كنند ولی نمی‌دانند تبعیت از علی(ع) یعنی چه و همین مساله است كه می‌توان گفت علی (ع) تنهاست. متاسفانه برخی بدآموزی‌ها در شیعه و برخی غفلت‌ها از مكتب قرآن و رسول خدا روزگار ما را به اینجا كشانده است.