نوروز: صبح روز دوشنبه کانون مدافعان حقوق بشر میزبان فعالین سیاسی و اجتماعی بود ، تا بار دیگر بر لزوم وجود آزادی بیان در کشور تأکید تاکید کنند.

به گزارش خبرنگار نوروز، این نهاد غیردولتی طی یک نشست مطبوعاتی با عنوان «آزادی بیان»، از فعالین سیاسی و اجتماعی کشور که برای آزادی عقیده و اندیشه تلاش می کنند، دعوت نمود تا در اعتراض به محدود شدن فعالیت‌ها دانشجویان، مطبوعات و روزنامه‌نگاران، سخن بگویند. اشخاصی مثل شیرین عبادی، ناصر زرافشان، احمد زیدآبادی، بهاره هدایت، موسوی خوئینی، هدی صابر، محمدعلی دادخواه، سیف‌زاده، نرگس محمدی و... در این جلسه حضور داشتند و به ایراد سخنرانی پرداختند.

هدی صابر: تنها راه پیش‌رو آزادی است
«هدی صابر»، یکی از فعالین ملی- مذهبی و پژوهشگر در این جلسه گفت:‌ در این چند سال شاهد آن بوده‌ایم که تمام تنوع موجود در دانشگاه‌ها که یکی دستاوردهای انقلاب بود،‌ از بین رفت و از سال 76 به بعد نیز دانشگاه و دانشجو شرایط سختی را پشت‌سر گذاشتند.

صابر با بیان اینکه «تنها یک راه‌حل پیش روی جامعه ایرانی باقی مانده است»، گفت:‌ جمهوری اسلامی شرایط را به جایی رسانده است که دیگر برای هیچ یک از پدیده‌ها، راه‌حل عقلایی نمانده و تنها یک راه حل وجود دارد و در شرایطی که تنها یک راه‌حل پیش روی انسان باشد، انتخاب و گزینش مفهومی ندارد این راه‌حل، وجود آزادی است.

این پژوهشگر مسایل سیاسی و اجتماعی افزود: برخی معتقدند که وضعیت کنونی،‌ انباشت مطالبات سرکوب شده نام دارد اما انباشت مطالبات فرود خورده بیش از مطالبات سرکوب شده است.

صابر با انتقاد از عملکرد شیرین عبادی،‌ برنده جایزه صلح نوبل و خطاب به وی گفت: آن اتفاق تاریخی، انتظارات متعددی را از شما به وجود آورده است. در شرایطی که جامعه کمترین حقوقی را برای هیچ کس قبول نمی‌کند،‌ ما انتظار داریم که وقت خود را متوجه داخل کشور کنید. کودکان آفریقایی حق حیات دارند اما بهتر است شما به دلیل افزایش مطالبات سرکوب شده، در تخصیص وقت خویش، به داخل کشور هم توجه کنید.

موسوی خوئینی: فشار زیادی برای اعتراف‌گیری بر دانشجویان وارد شده
«علی‌اکبر موسوی خوئینی»، نماینده مجلس ششم و دبیرکل سازمان دانش‌آموختگان ایران اسلامی سخنران بعدی این جلسه بود. وی که اخیرا در حرور 4 ماه را در بازداشت سپری کرده است، با اشاره به بازداشت خویش در تجمع میدان هفت تیر، آن را تاوان فعالیت‌هایش در مجلس و نقدهای تند خود در نطق پیش از دستور دانست.

موسوی ضمن تشریح وقایع روز 18 تیر سال جاری افزود: چنین برخوردی با یک تشکل‌ قانونی که تاکنون حتی یک تذکر از وزارت کشور نگرفته است، کم‌سابقه بود. سحرگاه 18 تیر سال جاری 6 تن از اعضای شورای مرکزی سازمان،‌ در اعتراض به احکام دانشجویان پلی‌تکنیک دست به تحصن آرام زدند که این تحصن در کوتاه‌ترین زمان، سرکوب شد.

وی با بیان اینکه «ضاربان و نیروهای امنیتی حتی برای ورود به دفتر سازمان ادوار زنگ ساختمان را به صدا در نیاوردند»، افزود: آنان بدون هیچ گونه تماس یا ارائه حکم، پس از شکستن شیشه درب، متوسل به تیراندازی و ضرب و شتم حاضرین شدند و درب سازمان را پلمب کردند.

این نماینده پیشین مجلس افزود: در این مدت بارها احضار شده‌ام که چرا برای آزادی دانشجویان فعالیت می‌کنید. باید گفت که شما دفتر یک تشکیلات قانونی را پلمب و دوستان ما را بازداشت کرده‌اید، حال ما یک «آخ» هم نگوییم؟!

موسوی با اشاره به برخی اخبار مبنی بر فشار بیش از حد به دانشجویان برای اعتراف، گفت: در راهروهای دادگاه توانستم احسان منصوری را ببینم و در مورد این اخبار شکنجه از او سؤال کنم و او نیز همه اخبار منتشر شده را تأکید کرد.

وی در خصوص وضعیت کنونی سازمان دانش‌آموختگان گفت: هنوز وضعیت سازمان مشخص نیست و علی‌رغم تمام پیگیری‌های ما و برخی مسئولین،‌ تا کنون هیچ نتیجه‌ای نگرفته‌ایم. اما ما تا آزادی دوستانمان از بند، فعالیت خویش را ادامه خواهیم داد و خواسته‌های كسانی كه می‌خواهند طرفداران آزادی بيان به ورطه خشونت و راديكاليسم كور بيافتند، قطعا محقق نخواهد شد.

آقاجری: خودسانسوری بدتر از سانسور است
دکتر هاشم آقاجری عضو شورای مرکزی سازمان مجاهدین انقلاب سخنران بعدی این جلسه بود. آقاجری اساس حق بشری از جمله حق آزادی را اصل كرامت انسان دانست و گفت: ما به عنوان افرادی موحد با مبانی معنوی و توحيدی خودمان، كرامت انسان را بر كرامت ذاتی و هستی‌شناختی او به عنوان آيينه خداوند مبتنی مي‌كنيم. انتخاب و گزینش در کنار خرد و عقل معنا پیدا می‌کند. اگر خرد و عقل وجود داشته باشد و انتخاب گزینش در کار نباشد، مسأله بلاموضوع خواهد شد و برعکس.

آقاجری آغاز تاریخ فلسفه بشر را همراه با عصیان دانست و گفت: انسان حتی در مقابل خدای خویش هم با خوردن میوه ممنوعه، ‌عصیان کرد و بنابراین حق انتخاب و گزینش و حق آزادی بیان، ذاتی و امری جداناپذیر از بشریت بشر حسوب می‌شود.

وی افزود:‌ جمهوری اسلامی براساس انقلاب و با شعارها، وعده‌ها و عهدهایی که با مردم بست، تأسیس شد و وعده‌های آن دوران را که عمدتا به آزادی بیان مرتبط است را باید بار دیگر به حاکمان کنونی یادآوری کرد.

این پژوهشگر و نویسنده با یادآوری وعده‌های امام خمینی(ره) در آغاز انقلاب گفت: امام در تمام مصاحبه‌های خود می‌گوید که اساس جمهوری اسلامی بر آزادی، استدلال و عدالت است. در رژیم شاه خائن، آزادی و انتخابات معنا نداشتند و نمایندگان مردم با فشار و نظارت شاه انتخاب می‌شدند. در آن زمان استدلال، آزادی و فرهنگ وجود نداشته است.

آقاجری در ادامه افزود:‌ این مواردی که امام خمینی می‌گوید، عوامل مشروعیت‌زدایی از یک حکومت است و امام با استدلال بر این موارد حکم عدم مشروعیت رژیم شاه را صادر می‌کند، امام می‌گفت که در جمهوری اسلامی،‌ افراد حق دارند مستقیما و در برابر سایرین، زمامدار مسلمین را استیضاح کند و زمامدار نیز باید پاسخ قانع‌کننده‌ای دهد.

وی با اشاره به اینکه «جمهوری اسلامی خود را ادامه حکومت علی و قدسی می‌داند»، گفت: ‌حکومت کنونی ایران، ‌قدسی نیست. قدسی بودن یک حکومت با مبنای حکومت علی(ع) امری مطلوب است و حاکمانی قدسی محسوب می‌شود که حکومت ذاتی و اساسی انسان را مورد تجاوز قرار ندهند.

وی ویژگی یک حکومت قدسی را اینگونه دانست:‌ امنیت و آزادی باید در یک حکومت قدسی باشد و افراد ملت نباید کوچکترین شاعبه ترسی برای بیان آزادانه عقیده و انتقاد خود داشته باشد.

وی با اشاره به برخوردهای صورت گرفته با رسانه‌ها، ‌دانشجویان و سایر اقشار جامعه گفت: اگر آزادی بیان در کشور وجود داشت وضعیت مطبوعات ما به این صورت نبود. در حال حاضر رسانه‌های کشور به خودسانسوری دچار شده‌اند که به مراتب بدتر از سانسور است. خود سانسوری در ذهن انسان‌ها نهادینه می‌شود و قدرت مرجع‌گرا را به قدرت توتالیتر تبدیل می‌کند. خودسانسوری دروغ را درونی می‌کند و امروز در جامعه ما سانسور به خود سانسوری ارتقا پیدا کرده است و اکنون خود روزنامه‌نگاران و خبرنگاران نقش مختاری و محرمعلی خان را به نمایندگی از استبداد ایفا می‌کنند و آن را واقع‌بینی نام می‌نهند.

این استاد دانشگاه حکومت‌ها را به سه نوع تقسیم کرد و گفت: در یک حکومت دموکراسی وجود دارد اما آزادی نه، ‌در برخی دیگر آزادی است اما دموکراسی نیست و در گروه سوم نه آزادی و نه دموکراسی وجود ندارد که مشخصه رژیم‌های استبدادی محسوب می‌شود. استبدادی که متکی به خلق، حزب، طبقه و غیره نیست چرا که ادعای اتصال به آسمان را دارد.

آقاجری با بیان اینکه «بین قدرت و آزادی رابطه همبستگی مثبت و معناداری وجود دارد»، گفت: هر حکومتی به میزانی که قدرتمندتر است و اعتماد به نفس دارد، به آزادی بیان و حقوق بشر بیشترین احترام را می‌گذارد و برعکس هر چه قدرت ضعیف‌تر و دارای مشکلات بسیار باشد، آزادی بیان محدودتر و آزادی‌های سیاسی و اجتماعی نیز سرکوب می‌شود.

وی افزود: اگر حکومتی به حقیقت متکی نباشد از آزادی هراس دارد چرا که در سایه آزادی است که حقیقت کشف می‌شود و در عدم وجود آزادی دروغ بر یک کشور حاکم می‌گردد.

وی با بیان اینکه «در دو سال اخیر حداقل آزادی‌ها هم کنار گذاشته شده»، گفت:‌ آیا این سرکوب‌ها قانونی است؟ آیا حاکمان کنونی همین قانون اساسی را اجرا می‌کنند؟ اما باید تأکید کرد که علی‌رغم همه موانع در طول تاریخ، پرچم آزادی در جهان همچنان در پرواز است.

زرافشان: نامه نوشتن به مراجع حقوق بشری نتیجه ندارد
پس از هاشم آقاجری، نوبت به سخنرانی وکیل پرونده قتل‌های زنجیره‌ای رسید. وکیلی که پس از 5 سال حبس بار دیگر توانسته بود آزادانه در یک جمع حضور پیدا کند و از لزوم وجود آزادی بیان در یک کشور سخن بگوید.
«ناصر زرافشان» عمر آزادی بیان و مشکلات آن را به قدت تاریخ بشر دانست. وی گفت: بیایید با خود درافتیم. همه می‌دانیم که در کشور آزادی نیست و می‌توان حدس زد که پشت دیوار بلند اوین چه می‌گذرد. متأسفانه حکومت یک درس را از ابتدای تاریخ یاد گرفته که بر مردم فاسد بسیار راحت‌تر می‌توان حکومت کرد.

زرافشان حقوق بشر را مقوله‌ای فراملی دانست و گفت:‌ ازآنجا كه بشر بدون توجه به هيچ قيدی موضوع اين حقوق است ناگزير و به حكم ذات خود اين قانون كل‌نگر است. بنيادش هم در اجماع جهانی گذارده شده و چون جامعه‌ جهانی هنوز هم جامعه‌ای دولتی است تصميمات آن در هيات، اجماع مردم نبوده و آن‌چه جامعه‌ جهانی فرض می‌شود واحدهای ملی است در حالی كه نه جمع اين دولت‌ها، نه اجماع‌شان و نه تصميمات‌شان بيان و نماينده‌ مردم جهان نيست.

اين وكيل دادگستری، با بيان اينكه «مكانيسم اتخاذ تصميمات اين جامعه‌ جهانی با اوصافی كه ذكر شد خود جای بحث دارد و نمی‌توان آن را اراده مردم تلقی كرد»، اظهار داشت: وضعيت فعلی يعنی تلقی دولت‌ها به جای مردم در زمينه حقوق بشر تضادی به وجود آورده كه قابل حل نيست. متولی حقوق بشر در عمل دولت‌ها هستند و همچنين اين دولت‌ها هستند كه حقوق بشر را نقض می‌كنند بنابراين من هيچ اعتقادی به دستگاه‌هايی كه از مراجع بين‌المللی در زمينه‌ حقوق بشر الهام می گيرند، ندارم چون اين بحث در جايی ريشه ندارد كه صاحب حق در آن باشد.

وی با بیان اینکه «حقوق بشر ریشه ندارد»، گفت:‌ متولی حقوق بشر، دولت‌ها و بالاترین مرجع بین‌المللی آن سازمان ملل متحد است. به همین دلیل ریشه ندارد چرا که ریشه در صاحب حق و مردم است. حقوق بشر تضاد دارد. متولیان و نقض‌کنندگان حقوق بشر دولت‌ها هستند و تضمین اجرایی ندارد.

زرافشان افزود: ما هیچ راهی نداریم مگر آن که از پایین به دنبال تضمین آن باشیم و متولیان جهانی حقوق بشر از شعار دادن پیرامون قوانین انسانی،‌ برای ارضای اذهان مردم استفاده می‌کنند.

وی با اشاره به اینکه «طی سال‌های اخیر بسیاری از گروه‌ها و افراد فعال در ایران به مراجع بین‌المللی متوسل شده‌اند»، گفت:‌ با وجود انتشار و ارسال نامه‌های بسیار به مراجع حقوق بشری، هنوز هیچ نتیجه‌ای از آن عایدمان نشده است. این حقوق هیچ فایده‌ای ندارد، بلکه باید در روش‌ها و دیدگاه‌های گذشته تجدیدنظر کنیم چرا که این قدرت به قاعده و ضابطه تمکین نمی‌کند و در کشور ما زور حاکم است. در دو سال اخیر شمشیرها از رو بسته شده و به نظر می‌رسد اوضاع از این که است بدتر خواهد شد.

ابوالفضل بازرگان: قرآن معیاری مناسب برای آزادی بیان است
عضو شورای مرکزی نهضت آزادی، سخنران دیگر این جلسه بود. «ابوالفضل بازرگان» نیز با تأکید بر اینکه آزادی بیان بخشی از حقوق ذاتی انسان‌ها است، ‌مواردی از مواد مندرج در قانون اساسی،‌ حقوق بشر و قرآن در مورد آزادی بیان را برای حاضرین قرائت کرد. وی گفت: در باب اهميت آزادی بيان ما به مراجع و منابع مختلفی می‌توانيم مراجعه کنیم که اولین آن قرآن است.

تاجیک: مساله چگونه ماندن برای روزنامه‌نگاران مطرح است
«عبدالرضا تاجیک»، روزنامه‌نگار روزنامه‌های توقیف شده نیز در میان جمع به چشم می‌خورد. وی آمده بود تا در خصوص ظلمی که به اصحاب رسانه‌ها در این چند سال شده است، سخن بگوید. تاجیک شرایط کنونی را برای مطبوعات و خبرنگاران این گونه تشریح کرد: دیگر مسأله امروز ما چه بنویسیم و چه ننویسیم، نیست بلکه مسأله اصلی روزنامه‌نگاران چگونه ماندن در این فضا است.

وی با اشاره به توقیف روزنامه‌های شرق و هم میهن و خبرگزاری ایلنا گفت: با وجود خودسانسوری که در این رسانه‌ها وجود داشت، تعطیل شدند و شاهد آن هستیم که حکومت، حداقل‌ها را هم بر نمی‌تابد.

تاجیک به نمونه‌هایی از خودسانسوری در مطبوعات اشاره کرد و افزود: امروزه تا زمانی که رسانه‌ها در پوسته بی‌مسئولیتی خویش قرار دارند، مشکلی برایشان پیش نمی‌آید و دشمن ندارند و حتی می توانند برای سرگرم کردن مردم به کار روند، اما هنگامی که رسانه یا خبرنگاری از این پوسته خارج شود و به صورت موج درآید، در آن هنگام به دشمن تبدیل خواهد شد.

وی با اشاره به روزنامه‌نگاران در بند گفت: ما از سوی دو گروه تحت فشار هستیم. گروه حاکم و گروه منفعت‌طلبان که بر خبرنگاران فشار مضاعف می‌آورند. با گروه اول کاری نیست اما شعار گروه دوم شبیه رسالت مطبوعات است. مدیران مسئول به این نتیجه رسیده‌اند که باید از سردبیران غیرسیاسی استفاده کرد و مشاهده می‌شود كه همين سردبيران غيرسياسی گاه باعث توقيف يك روزنامه شده‌اند.

کاظمیان: وضع فعلی مطبوعات اسف‌بار است
«مرتضی کاظمیان» از دیگر اهالی رسانه‌ها بود که در جلسه کانون مدافعان حقوق بشر سخن گفت: وی وضعیت کنونی رسانه‌ها را برای آزادی بیان اسفناک دانست و افزود: آثار خودسانسوری دردناک‌تر و بسیار بدتر از سانسور حاکمان است. خبرنگاران متوجه شده‌اند که چه چیز را نباید بنویسند و در گزارش خود آن را لحاظ می‌کنند.

وی با بیان اینکه «روزنامه‌نگاران به ناچار مجبورند رسانه خویش را در شرایط کنونی نگه دارند»، افزود: بسیاری از ما برای ادامه معاش و بقای خویش ناچار هستیم با واقعیت موجود،‌خود را مطابقت دهیم و دچار خودسانسوری شویم.

شیرین عبادی: مشروعیت حکومت صرفا از صندوق رای نیست
برنده جایزه صلح نوبل سخنران پایانی این نشست بود. «شیرین عبادی» آزادی بیان را به معنای حق دادن به مخالفان برای ابراز عقیده دانست و گفت: در قانون مطبوعات کشور،‌ نقد قانون اساسی ممنوع است هر کسی که امروز در بند گرفتار شده به دلیل عدم آزادی بیان بوده است.

عبادی آزادی بیان را اولین پله دموکراسی دانست و افزود: حکومتها نمی‌توانند صرفا مشروعیت خود را از صندوق‌های رأی به دست آورند. دموکراسی چارچوب دارد و حکومتی که به قدرت می‌رسد حق ندارد از چارچوب حقوق بشر تخطی کند.

برگزارکنندگان این جلسه در پایان، با قرائت قطعنامه‌ای خواستار آزادی بدون قید و شرط بازداشت‌شدگان و رفع توقیف از رسانه‌ها و مطبوعات شد.