نوروز: دكتر سعید حجاریان دومین بخش از پاسخ به پرسش‌های كاربران سایت را برای انتشار در اختیار «نوروز» قرار داد. بازهم یادآور می‌شویم كه به‌دلیل مشكلات جسمانی و تكلم دكتر حجاریان، ایشان حتی‌المقدور به سئوالات كوتاه پاسخ داده‌اند.

31- علی ل:
با سلام و آرزوی توفیق
1- آقای حجاریان به نظر شما مهمترین اشتباه آقای خاتمی در طول دوران ریاست جمهوری چه بود؟
2- اساساً دو کابینه آقای خاتمی را از حیث مدیران عالی برای پیشبرد اصلاحات واجد صلاحیت می‌دانستید؟

سعید حجاریان:
1-برگزاری انتخابات مجلس هفتم
2-بضاعت خاتمی در تشكیل كابینه، همین بود.

23- محمد: شما یكی از دست‌اندركاران و موسسین وزارت اطلاعات بوده‌اید و استاد دانشكده وزارت اطلاعات! نگوئید كه توهم است. فردی كه در زندان بیمارش می‌كنند و بعد در یك عمل جراحی وسیله‌ای بسیار پیچیده از انواع استراق سمع در بدنش جاسازی می‌كنند. بعد بخاطر اینكه او متوجه این جنایت می‌شود هم راست و هم چپ درمواجه باایشان خود را به كوچه علی چپ می‌زنند وآنگاه بخاطرآنكه این جنایت آشكار نشود سعی دارند در ظاهری بسیار طبیعی و باصطلاح قانونی اورا از حیز انتفاع بیاندازند تا شاید این جنایت برملا نشود. آن روزی كه این جنایت در حق ایشان شد این روزها را پیش بینی نمی‌كردند. شما به این‌كار و اقدام جنایتكارانه چه می‌گوئید وكدام قاضی وبه چه جرمی و در كدام دادگاهی محكوم به این شد تا دربدنش چنین وسیله‌ای راكار بگذارند.آیااین هم یك اقدام استراتژیك درراستای مردم‌سواری است!و آیا فكر می‌كنید آسمان سیاست درایران همیشه یادردست شماست یادردست رقیبتان؟
سوال دوم اینكه جبهه مشاركت حزب علنی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی است. دراصل همان سازمان است كه درطول این 27 سال شكل نیمه مخفی داشته است. لباس تازه سازمان است!دراین‌باره بگوئید!
سعید حجاریان:در ایران توطئه‌اندیشی بلای تفكر راستین است. سعی كنید از آن فاصله بگیرید.

33- عبدالله :برنامه شما برای انتخابات ریاست جمهوری چیست؟ آیا قبول دارید عدم اتحاد شما با عث شکستتان در انتخابات ریاست جمهوری شد؟ چرا گروههای 18 گانه دوم‌خردادی عمل نمی‌کنند؟
سعید حجاریان:من برنامه‌ای ندارم، برنامه‌های حزب را هم دبیركل اعلام می‌كند.امكان اتحاد در مرحله اول انتخابات ریاست جمهوری وجود نداشت.

34- رضا ایرجی :جناب اقا حجاریان ضمن آرزوی توفیق و سلامتی جنابعالی
در صورت امكان به این سئوالات پاسخ دهید
1- آیا شما احمدی نژاد را محصول قهر مردم از صندوق‌های رای می‌دانید یا مانند اقای كروبی محصول امداد غیبی ؟
2- آیا جبهه مشاركت در انتخابات ریاست جمهوری كاندیدایی محبوب‌تر از آقای معین نداشت تا مجبور به هزینه كردن بیش از اندازه نشود؟
3- آیا به نظر حضرتعالی انتخاب سر كار خانم كولائی به‌عنوان سخنگو و اینكه وزیر اهل سنت خواهیم داشت، باعث گریز قشر مذهبی از كاندیدای جبهه مشاركت نشد؟
سعید حجاریان:
1- هیچكدام از این موارد. بالاخره ایشان یك مقداری رای آورده‌اند.غیب و شهودش را هم، والله‌اعلم.
2- كسی را كه تایید صلاحیت كنند، نداشت.
3- مگر خانم‌ها و اهل سنت جزء متدینین نیستند؟

35- سیاوش :سلام در محاکمات سال 67 شما چه سمتی داشتید.تعدادمحاکمه شدگان و اعدام شدگان چندنفر بوده؟
سعید حجاریان:به این سئوال در سئوالات قبلی پاسخ داده‌ام.

36- افشین :
آقای حجاریان
با سلام
من همواره علم، پویایی و تیزبینی شما را تحسین کرده‌ام. لیکن مطلبی است که مدتها است مرا آزار داده و اکنون که به کمک سایت نوروز فرصتی برای طرح و رفع آن پدید آمد، از شما می‌پرسم.
آیا این درست است که تیتر یک روزنامه صبح امروز فردای دفاعیات آقای حسینیان از سعید امامی که چاپ شد «ما خودمان زمانی قاتل بودیم»، دارای ایراد چاپی بوده و درست آن «قاضی» (ما خود قاضی بودیم) صحیح است؟
با تشکر
سعید حجاریان:نه، من با خبرنگاری كه خبر را آورده بود، صحبت كردم. هم مدرك داشت و هم قرائن حالیه و مقالیه نشان بر صحت تیتر روزنامه می‌داد.

37- بهمن :اختلاف فکری شما با آقای گنجی در خصوص اعتقاد به مشروطه‌خواهی و جمهوری‌خواهی همچنان به قوت خود باقی است؟ شما همچنان قائل به ضرورت گذر از دوره مشروطه‌خواهی هستید و این دوره را پیش زمینه گذر به جمهوری‌خواهی می‌دانید؟ توضیح بیشتر در این خصوص بفرمایید. مرجعی نیز برای بررسی و مطالعه بیشتر این دو نظریه معرفی کنید.
سعید حجاریان:بله، كماكان با آقای گنجی اختلاف نظر دارم. من هنوز مشروطه‌خواهم. برای توضیح بیشتر به مقالاتی كه در این زمینه منتشر كرده‌ام، رجوع كنید(مانند مقاله‌ام در كتاب اصلاحات در برابر اصلاحات)، مقالات منتشر شده در راه‌نو، تكالیف معوقه مشروطه، زنده باد اصلاحات.آراء آقای گنجی در این زمینه هم، در دو مانیفیست ایشان قابل مطالعه است.

38- طاهر :
حجاریان عزیز،وضعیت سلامتی شما در چه حال است و آیا امید به بهبود بیشتر در آینده دارید؟
سعید حجاریان:كماكان صدمه به طناب نخاعی و همچنین مخچه من، باعث عوارضی چون ناتوانی دست چپ، ارتعاش دست راست، اختلال در تكلم، عدم تعادل در راه رفتن و مشكلات دیگر شده است. بهبودی جز از طریق پیشرفت علوم ژنتیك، بخصوص سلول‌های بنیادی، میسر نیست.

39- احسان خلیلی :
موقعیت‌یابی در نقطه تعادل
بنا به نظریه یکی از تئوری‌پردازان غربی درخصوص انواع دولت،دولتها در یکی از از دو قسم ذیل قرار می‌گیرند :
1- دولت طبیعی
2- دولت مدرن
ایشان عنوان می‌نمایند مشخصه‌های اصلی قسم اول شامل موارد ذیل می‌باشد:
الف- جامعه در دو طبقه فرادست وفرودست شکل‌بندی شده است که طبقه فرودست امکان دستیابی باز به فرصتهای تجاری،مناصب قدرت، اطلاعات وغیره را ندارد بلکه این دستیابی به صورت کاملا محدود وکنترل شده از طریق طبقه فرادست صورت می پذیرد.
ب- دولت طبیعی منتج از موقعیت‌یابی گروه‌های قدرتمند طبقه فرادست در نقطه تعادلی تقسیم فرصتهای تجاری سودآور ، مناصب قدرت ،اطلاعات وغیره می‌باشد به نحوی که هریک از مولفه‌های این تعادل بدانند در اثر ستیز سهمی بیش از آنچه که در نقطه تعادل بدست آورده‌اند ،سهم نخواهند برد.
در عین حال مشخصه‌های قسم دوم به نحو ذیل بیان می‌شود :
الف- ساختار نوع اول در این قسم وجود ندارد و دولت بعنوان دولت رفاه مسئولیت بستر سازی وایجاد امنیت برای رقابت مردم در جهت کسب منابع یادشده را دارد.
ب- دولت محصول دموکراسی می‌باشد.دولت‌های یاد شده دو سیستم نظاموار مجزا با روابط منطقی درون سیستمی خود می‌باشد.تجربه تاریخی نشان داده است فروپاشی دولتهای طبیعی منجر به شگل‌گیری دولتهای مدرن نخواهد شد بلکه اکثرا به بازتشکیل یک دولت طبیعی دیگر انجام خواهد گردید. مساله عراق در همین چهارچوب قابل تفسیر است. دولت طبیعی صدام در اثر یک نیروی قهار خارجی فروپاشیده ولی همان نیروی قهار قادر به ایجاد دولت مدرن در این کشور نیست (بعلت عدم ساختار وآگاهی لازم) راه‌حلی که ارائه می‌شود تشکیل یک دولت طبیعی جایگزین با حضور طرفهای ستیزه‌جوی اصلی با رسیدن به نقطه تعادل در تقسیم منابع می‌باشد که دولت جدید در حکم طبقه فرادست جدید مسئول برقرای امنیت کل جامعه با کنترل یکدیگر و طبقه فرودست گردد.
بنده معتقدم که جامعه ما نیز مشمول قسم اول است وتصورم بر این است که حزب مشارکت بعنوان یک گروه قدرتمند در طبقه فرادست به دنبال سهم مناسبی از فرصتهای تجاری سودآور، مناصب قدرت، اطلاعات و بطور خلاصه به دنبال موقعیت‌یابی در نقطه تعادل می‌باشد. در همین راستا سخن مشهور جناب آقای حجاریان در خصوص سیاست «فشار از پایین وچانه زنی در بالا» ویا پیگیری ولایت‌فقیه مشروطه و خط مشی آقای کروبی به واسطه حل مسائل از طریق شیخوخیت و جلسات دوستانه بین سران ونیز مذاکرات پشت پرده جناب آقای رفسنجانی و فلسفه وجود گروه‌های فشار بسیجی وجنبش‌های دانشجویی و استفاده ابزاری از روشنفکران در جهت اعمال فشار به دیگر مولفه‌های تعادل همه در جهت تغییر نقطه تعادل به جهت رسیدن به منابع بیشتر ویا موقعیت‌یابی مجدد خود در دولت قابل تفسیر است . سخنی از خاتمی در سخنرانی جدیدش به مناسبت بزرگداشت دوم خرداد شنیدنی است که فرمودند«احزاب راهکارهای ایجاد پیوند با ملت وعدم تحمیل خواسته‌های را که به نام خواست ملت وجود دارد، به‌خوبی نمی دانند». لطفا صادقانه نظر خود را در ارتباط با موارد بالا بیان نمایید.
سعید حجاریان:تقسیم‌بندی دولت‌ها به طبیعی و مدرن را برای اولین بار از شما می‌شنوم، من تابه‌حال هیچ یك از نظریه‌پردازان دولت را ندیده‌ام كه چنین تقسیم‌بندی دوگانه‌ای را انجام داده باشند.لطفا منبعی را كه از آن یاد كرده‌اید را به آدرس سایت ارسال نمایید.

40- طوفان :
باسلام جناب آقای حجاریان
به‌نظر شما اساس تقسیم‌بندی چند دهه اخیر بین دول
ترک اساسی برداشته است واگر چنین است جابه‌جای G8اقتدار سیاسی جغرافیای و جایگاه ما در این تقسیم‌بندی چگونه خواهد بود؟
بسیار متشکرم
سعید حجاریان:متاسفانه پرسش شما مفهوم نیست.

41- هادی قربانی :ضمن عرض ادب مجدد خدمت آقای حجاریان، بایستی بگویم بنده مناظره طولانی و آموزنده شما با آقای عبدی را در سایت آینده، كه فكر كنم 6 ماهی از آن می‌گذرد بدقت دنبال كردم. هرچند به‌هیچ‌وجه در مقام مجادله علمی با شما نیستم، ولی بعنوان یك خواننده و ناظر بیرونی به این نتیجه رسیدم كه هر حركت سیاسی ( من‌جمله حركت اصلاح‌طلبی ) بایستی همراه با احساس مسئولیت و در نظر داشتن اهدافی مشخص باشد. اینكه در مقطعی كارها را بصورت سطحی سروسامانی بدهیم و بعد از روی كار آمدن گروه مخالف، تمام آن دستاوردها به باد فنا برود، نشان از اشكالی جدی در عملكرد ما دارد. به همین خاطر بنده نیز انتقادی جدی نسبت به شما، بخاطر شركت در انتخابات شواراها دارم. آیا گمان نمی‌كنید با بازی كردن در زمین آنها، بدون آنكه آنها را مجبور به دادن امتیازی بكنید، صرفا ابزاری برای مشروعیت بخشی به عملكردشان فراهم می‌كنید؟ مهمتر از همه اینها،‌ به‌نظرتان این مسئله خط قرمز نداشتن اصلاح‌طلبان، باعث تخریب پایه‌های اعتماد عمومی به آنها نمی‌شود؟ تكلیف افكار عمومی با كسانی كه در هرلحظه بنابر مصلحتی، ‌پا بر اصول خویش می‌گذارند چیست؟ بنده خود در چند انتخابات اخیر شركت نكرده‌ام، ولی متاسفانه می‌بینم به‌جای درس‌آموزی و نگاهی صادقانه به گذشته، باز هم دیواری كوتاه‌تر از تحریمی‌ها پیدا نشده و انگشت اتهام به‌سوی آنها دراز است. انگار كه ما یك سازمان عریض و طویل سیاسی با بودجه‌های كلان تبلیغاتی هستیم و می‌توانیم بصورت سیستماتیك بر افكار عمومی تاثیر بگذاریم. وقتی كه اصلاح‌طلبان كه طبعا بایستی نماد خردگرایی و شرح صدر در تحلیل مسائل روز باشند، اینچنین اشتباهات خویش را به وجود قوم تحریمی‌ها تقلیل می‌دهند، پس از بقیه چه انتظاری باید داشت. بنده همچنان به رویكرد اصلاح‌طلبانه پایبندم و معتقدم این رویكرد نه بدون هزینه، بلكه كم‌هزینه‌ترین راه خواهد بود. ولی باید به این نتیجه برسم كه در حال رای دادن به یك اصلاح‌طلب هستم و نه یك كانفرمیست. نكته آخر اینكه ، شما بعنوان یك كاركشته سیاسی حتما عنایت بیشتری به تصحیح ساختارها دارید. (نه فقط ساختار سیاسی، بلكه ساختار اقتصادی و توازن قوای اجتماعی).آیا طرح تقسیم درآمدهای نفتی كه اخیرا از جانب آقای عبدی در همین راستا مطرح شده است را، مفید ارزیابی می‌كنید؟ در این مورد بخصوص برایم مهم است تا نظر شما را بدانم.
با آرزوی سلامتی
سعید حجاریان:
1- من هیچ‌گاه در مقام نقد تحریمی‌ها بر نیامده‌ام و علیه آنها قلم نزده‌ام.
2- در قبال هزینه‌ای كه اصلاح‌طلبان در انتخابات شوراها پرداختند، به دست آوردن درصدی از اعضای شورای شهر و شهرداری‌ها در كل كشور به عنوان دستاورد آنها مثبت است.
3- بله، بعضی از گروهها كه همواره موید وضع موجودند، خط قرمز ندارند و من، همانطور كه شما نوشته‌اید، آنها را كانفرمیست می‌‌دانم، نه اصلاح‌طلب.
4- بحث تقسیم درآمدهای نفتی، به لحاظ اقتصادی بحثی فنی است كه باید شما را به مناظره مهندس عبدی با دكتر نیلی ارجاع بدهم، اما در وجه سیاسی ایشان هنوز راهكار عملی خود را برای این مهم ارائه نداده‌اند كه بتوان درباره آن نظر داد.

42- با سلام
انگیزه و عامل وحدت طیف اصولگرا برای دستیابی به قدرت با این همه تشتت در اهداف و بینشها و ناکارآمدی ذاتی آنها که با به‌کارگیری هرگونه سیاست درست ونادرست وهزینه‌بر از جنبه اعتقادی و در اتحاد کامل وحرکتی عالی وکاملا طبق یک برنامه دقیق وبا نظم ترتیب جلوه‌گر شدومنجر به پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری ومجلس گردید، چه بود وآیا این انگیزه وعامل انسجام هنوز هم وجود دارد؟ سرانجام این طیف وگروههای تشکیل‌دهنده آن، چه خواهد شد؟
سعید حجاریان:
آنها عوامل وحدت ساز مهمی دارند كه هم در عرصه قدرت سیاسی و هم در عرصه قدرت اقتصادی و هم در ایدئولوژی چسب وحدت آنهاست. این عوامل هنوز هم وجود دارند.این عوامل وحدت‌بخش تا حدی توان مقابله با عوامل دیگر را دارند. بسته به بسیج عوامل دیگر ممكن است، این عامل تضعیف شود. كما اینكه در دوم خرداد این اتفاق افتاد.

43- پرویز پدرام :
با سلام و آروزی سلامتی برای جنابعالی
به نظر شما تا چه حد برنامه‌ریزیهای اصلاح‌طلبان برای انتخابات مجلس آینده بر آسیب شناسی جنابعالی از دوران 8 ساله اصلاحات استوار است؟
سعید حجاریان:
من از برنامه‌ریزی اصلاح‌طلبان دراین‌باره خبری ندارم و اینكه تا چه اندازه از نقد گذشته درس آموخته‌اند.

44- مسعود :
با عرض سلام خدمت جناب آقای دکتر حجاریان
سوال خاصی نداشتم؛ خواستم احوالتان را بپرسم. ضمنا بدانم اصلاح‌خواهان بر اساس چه منطقی از ماهواره به عنوان وسیله‌ای جهت ارتباط با مردم استفاده نمی‌کنند. در زمانی که هر کس با هر مرامی از ایران و خارج از آن از این وسیله استفاده می‌نمایند و افکار خود را تبلیغ می‌کنند. تعلل اصلاح‌خواهان جای تعجب دارد. به نظر بنده اگر حتی اجازه انتشار روزنامه را هم به شما دهند، عدم استفاده از این وسیله اشتباه است.سلامتی شما را که از گوهرهای معرفتی این دوران هستید، از خداوند خواستارم.
سعید حجاریان:
دلیل عدم استفاده آنها، عدم وجود امكان استفاده از شبكه‌های ماهواره‌ای است.

45- مرتضی فلانی :بحثی را با عباس عبدی درباره تاکتیک یا استراتژی (؟) آینده اطلاح طلبی شروع کردید که نیمه‌کاره ماند. شاید هم به نقطه‌ای رسیده بود که فعلا مطلب بیشتری برای بیان وجود نداشت. اولا جمع بندی امروز خودتان درباره آن چیست؟ فکر نمی‌کنید نقد شما ضعیف‌تر از طرح ادعای آقای عبدی بود؟ ثانیااگر ممکن است عناوین طرح‌های همردیف با ایده آقای عبدی را که تا کنون از سوی سایر تحول‌خواهان مطرح شده بطور خلاصه فهرست و مقایسه کنید. ثالثا به نظر شما فعلا مبارزات پارلمانتاریستی «لنگ کفش در بیابان» است یا اینکه ممکن است راهی از پس پشت آن برای اصلاح ساختارها هم بتوان یافت.
سعید حجاریان:به گمان من ما در دو میدان متفاوت بحث می‌كردیم و بحث ما هم افق نمی‌توانست بشود.لذا شاید وقتی دیگر! البته ادعا از من بود(در مقاله زنده باد اصلاحات) و نقد از سوی آقای عبدی و ایشان ادعایی مطرح نكرده بودند. در كتاب «اصلاحات در برابر اصلاحات» هم می‌توانید سایر دعاوی را بیابید. همچنین در روزنامه‌های اصلاح‌طلب.مبارزات پارلمانتاریستی بخشی از مبارزه وسیع‌تری است كه در عرصه‌های حقوقی، ایدئولوژیك، سیاسی، گفتمانی و … انجام می‌پذیرد.

46- احمد :جناب آقای حجاریان در سوابقی که از شما در بالا ذکر شده از سوابق شما قبل از دوم خرداد چیزی ذکر نشده. لطفا بفرمائید از سال 60 تا 70 شما کجا بودید و چه می‌کردید؟
سعید حجاریان:در همین گفت‌وگوی اینترنتی به سئوال شما پاسخ داده‌ام.

47- رضا :
سلام آقای دكتر
شما در گذشته در باب بناپارتیسم هشدار دادید.وضعیت فعلی را با توجه به آن هشدار چگونه می‌بینید؟آیا آن اتفاق رخ داده است؟ و در ضمن درباره قیام حاشیه علیه متن، وضعیت كنونی را تا چه حد موید این قیام می‌دانید؟سوال آخر اینكه پس از بناپارتیسم چه خواهد شد؟
ایام عزت مستدام.
سعید حجاریان:به هر حال دولت فعلی را دولت استثنایی می‌دانم، قیام حاشیه‌علیه متن هم نمی‌بینم.چنانكه گفته شده دولت استثنایی به هر حال جای خود را به دولتی قاعده‌مند خواهد داد.

48- خسرو :
با درود فراوان
به نظر شما آیا جبهه مشارکت پس از نزدیک به یک دهه تجربه به پختگی سیاسی مورد نظر رسیده است؟ آیا اشتباهات گذشته ناشی از عدم وجود اعضایی باسواد بالای سیاسی نبوده است؟ چرا پس از انقلاب هیچ‌وقت سیاسیونی همانند اعضای حزب توده سابق بوجود نیامدند؟
سعید حجاریان:پختگی سیاسی مورد نظر چه كسی منظور شماست؟ چرا كه پختگی امری نسبی است.شاید در بین احزاب سیاسی موجود در كشور، مشاركت دارای بیشترین تحصیلكرده علم سیاست باشد، اما تجربه سیاسی هم مهم است.اعضای حزب توده پشتوانه تجربی زیادی داشتند، ضمن آنكه متكی بر منبعی چون اتحاد جماهیر شوروی بودند.

49- ادریس: آقای حجاریان! چه زمانی به این نتیجه میرسید که نظام اصلاح‌پذیر نیست ؟ چرا از مشارکت فاصله نمی‌گیرید؟
سعید حجاریان:با فرض اینكه به این نتیجه برسیم كه نظام اصلاح‌پذیر نیست و جز انقلاب راهكاری باقی نمی‌ماند، انقلاب نیز خود می‌آید، نه اینكه ساخته شود. آنگاه باید نشست و منتظر صدای پای انقلاب بود و پروژه اصلاح‌طلبی را تمام شده تلقی كرد و به جبر تاریخ تن داد.معنی فاصله‌گیری از مشاركت یا نزدیكی به یكی از احزاب موجود است كه آنگاه ممكن است شما دوباره همین سئوال را مطرح كنید و یا كار انفرادی روشنفكرانه، كه آنگاه ممكن است بگویید تو كه اكتیویست بودی، چرا آنالیست شده‌ای.

50- مجید: مهمترین دستاورد مجلس ششم؟
سعید حجاریان:نفس تشكیل مجلس ششم مهم‌ترین دستاورد آن مجلس بوده است.

51- علی اکبر :
با سلام و آرزوی سلامتی
به نظر شما آیا ریشه مشکلات مملکت خارج از قانون اساسی است و آیا تا وضعیت دور باطلی که در انتخاب رهبری (رهبر - شورای نگهبان - مجلس خبرگان- رهبر)وجود دارد حل نشود؛ امکان اصلاحات وجود دارد؟ آیا به نظر شما عملکرد آقای اکبر گنجی بعد از آزادی صحیح بوده است؟
سعید حجاریان:بله ریشه مشكلات در قانون اساسی نیست، آن سیكل را كه گفتید می‌توان با تدبیر و قدرت جامعه مدنی باز كرد.در مورد عملكرد اكبر گنجی باید بگویم كه طبعا به اختلافاتی كه با وی دارم، نقدهایی بر كار او وارد می‌دانم.

52- از مجلس ششم به بعد از مدعیان اصلاح‌طلبی رویگردان شدم.شما نشان دادید چیزی از تمامیت‌خواهان راست کم ندارید. شما هم به حلقه بسته قدرت معتقدید و تنها باید قدرت در میان اعضای تیم‌تان دست به‌دست شود. ارتباط شما با مردم بسیار ضعیف است. باور کنید مردم سال 1386 مردم سال 1357 به قبل نیستند. اگر هدف برای شما مقدس و مهم باشد برای رسیدن به آن بر مردم تکیه خواهید کرد چیزی که شعار آن را شاید بدهید اما در عمل خود را نخبگان و فرهیختگانی می‌دانید که باید هدایت مردم را بر عهده بگیرید.لاقل بگویید چه مقدار و چگونه با مردم و طبقات مختلف مردم ارتباط دارید؟
سعید حجاریان:شما كه قضاوت خود را كرده‌اید و ما را با رقبایمان سر و ته یك كرباس نامیده‌اید، پس چه لزومی وجود دارد كه پایگاه مردمی داشته باشیم یا نداشته باشیم؟ وقتی قدرت در دایره‌ای محدود دست به دست می‌شود، چه جای مردم است؟

53- حمید :
با سلام
1- بنا به اظهارات خود شما اقای خاتمی یك فرصت‌سوز درجه یك بود
2- حزب(سازمان) مشاركت فعالیت چندانی غیر ازفعالیت چند روشنفكر درون سازمانی ندارد
3- شما چه تضمینی می‌دهید كه در انتخابات آینده موفق خواهید شد و به شعارهای خود عمل خواهید كرد. در صورتی هیچ موفقیتی در طول عمر 8 سال حكومت نداشتید.
سعید حجاریان:با آن صغری و كبری، شما نتیجه را گرفته‌اید، یعنی ما باید پایمان رو به قبله دراز كنیم و فاتحه كار سیاسی را بخوانیم. البته من با مقدمات شما موافق نیستم و فكر می‌كنم كه حقیقت غیر از آنهاست.

54- سید محمد حسینی :
با سلام خدمت شما،جانباز اصلاحات...
آینده جریان اصلاح‌طلبی و روشنفكری در ایران را چگونه می‌بینید؟ شما هنوز امید اصلاحات حكومتی در ایران را دارید؟ نظر شما در مورد فضای بسته سیاسی در دانشگاهها از زمان روی كار آمدن دولت به ظاهر عدالت‌محور چیست؟
انشاا... پیروز می‌شین
سعید حجاریان:من اصولا آدم خوش‌بینی هستم، آدمی با امید زنده است، تلاش در جهت بهروزی وظیفه همه ماست، فضای بسته دانشگاهها هم دوام نخواهد آورد و بعد از افت و خیزهایی رو به گشودگی خواهد رفت.

55- محمد باقر عباسی سملی :
با عرض سلام وادب خدمت برادر عزیز جناب آقای دکتر حجاریان و آرزوی سلامت وبهبودی کامل وعاجل برای ایشان از قادر متعال و همچنین عرض خدا قوت خدمت مسئولان و دست‌اندر کاران سایت ارزشمند نوروز
آقای حجاریان بنده خود از مدیران دولت خاتمی در بوشهر بوده‌ام(مدیر کل میراث فرهنگی)که پس از استعفا، کاندیداتوری و رد صلاحیت در انتخابات مجلس هفتم عملا منزوی و خانه‌نشین شدم که البته با گرفتن مجوز انتشار هفته نامه «سلام جنوب» مجددا به دفاع از اندیشه اصلاحات پرداختم که آن هم متاسفانه در معرض خزان رایحه عفن خیانت (رایحه خوش خدمت)واقع ودر اسفند 85 به اتهام واهی اهانت به مقدسات لغو مجوز شد و حقیر تعطیلات نوروز را در زندان سپری کردم.
حال خدمت حضرتعالی سه سئوال و یک پیشنهاد دارم
ا-چرا سیستم انتخاب مدیران در دولت اصلاحات آنقدر ضعیف بود که اکثر پستهای کلیدی در دست افراد غیر معتقد به اندیشه اصلاحات قرار گرفت به نحوی که معدود افرادی امثال بنده در شورایعالی اداری استان به شدت احساس غربت می‌کردیم؟
2- آیا با نگرش آقای [...] و قدرت بی حدو حساب وی می‌توان هنوز به اصلاح‌پذیری نظام اسلامی امید داشت؟
3- آیا تلاش در راستای جایگزینی حاکمیت دینداران و اخلاق‌مداران(تحت هر عنوانی، از قبیل سکولاریسم و....) بجای حکومت دینی و به اصطلاح ولایی برای آینده به نفع دین و میهن نیست؟
4- پیشنهاد می‌کنم از هم‌اکنون با توجه به پیشینه شغلی جنابعالی با تشکیل کمیته‌ای تحت عنوان کمیته شناسایی نیروهای متعهد،متخصص و دیندار یا اخلاق مدار، در عرصه ملی به شناسایی نیروهای پیش گفته پرداخته (حد اقل هر استانی بین 5-10 نفر)و با تشکیل یک اپوزیسیون قوی قانونی داخلی به داد انقلاب و ملت برسید
5- در پایان ضمن تشکر مجدد از بانیان سایت نوروز خدمت این عزیزان عرض کنم که بنده اصراری بر انتشار این مرقومه روی آن سایت شریف ندارم لیکن توقع گرفتن پاسخ از طریق ایمیل یا وبلاگم را دارم
شاد باشید.
سعید حجاریان:
امیدارم مصائب شما التیام یابد و لحن شما تعدیل شود. چون با این‌كار به خودتان بیشتر صدمه می‌زنید، اما درباره سئوالات:
1- در مورد انتصابات دولت باید از مسئولان مربوطه در دولت سابق بپرسید. آنها معتقد بودند كه دولت باید معاندین را به مخالفین و مخالفین را به موافقین تبدیل كنند. لذا برخوردشان با نیروهای رقیب حذفی نبود.
2- این سئوال را قبلا جواب داده ام.
3- در این مورد با شما موافقم.
4- در مورد پیشنهاد باید بگویم كه من منجی نیستم كه این كار را انجام دهم.

56- هانی :
با سلام و آرزوی سلامتی برای شما دكتر حجاریان:
1- ساختار تشكیلاتی و سازمانی جناحهای مخالف اصلاح طلبان دارای چه پارامترهائی است كه می‌توانند به صورت تقریباً گسترده و نه خودجوش، بالاخص در مناطقی غیر از پایتخت، توده مردم را جهت انتخابات به صف كنند و با شعارهای خود آرای آنان را تصاحب نمایند؟ یا به نوعی با چه المانهائی می‌توان آرای آن توده را به سمت هدف خود و با شعارهای خود همسو كرد و اصلاح‌طلبان چه ساختاری را در این جهت پیش‌رو گرفته‌اند؟
2- به فرض كه از مرحله 1 عبور كردیم ، با چه ساختار و الگوئی درون حكومتی می‌توان از تور قانون كه در 8 سال دوران اصلاحات دچار آن شدید، بیرون آئید تا مشكلات گذشته مجدداً تكرار نشود؟
3- آیا فكر نمی‌كنید اصلاح‌طلبان هم توان تشكیلاتی و هم پشتوانه اجتماعی كمی دارند؟
با تشكر فراوان
سعید حجاریان:
1- پوپولیسم چه در شعارها و چه در عملكرد اقتصادی و چه در نوع سازماندهی، عامل توفیق و در ضمن پاشنه آشیل جناح اقتدارگراست. اصلاح‌طلبان نمی‌توانند از این شیوه‌ها استفاده كنند.
2- اولا قانون تعریف دقیقی دارد كه هیچگاه تبدیل به تور و شبكه‌ای برای بستن دست و پا نمی‌شود، آنچه را كه ما از قانون می‌دانیم، فی الواقع قانون نیست، در این زمینه می‌توانید به نوشته های پیشترم مراجعه بفرمایید.
3- اگر مبنا را دوم خرداد قرار دهیم، نه، اما اگر مثلا انتخابات شوراهای دور دوم را مبنا قرار دهیم جواب آری است. لذا نوعی نوسان در پایگاه به چشم می‌خورد.

57- شریف :
با سلام و خسته نباشید
آقای حجاریان
به نظر شما با انجام این قبیل کارهایی که آقای احمدی‌نژاد انجام می‌دهند آیا نباید نگران دوباره رای گرفتن از همین مردم باشد؟ یعنی این قدر به خودش اطمینان دارد؟
سعید حجاریان:
چون من به جای او نیستم باید بگویم حتما محاسباتی درباره آینده خودش انجام می‌دهد.

58- یحیی :
آقای حجاریان،
1- اگر می‌شنیدید که در کشوری حزبی در سه انتخابات پی در پی که خود برگزار کرده شکست قاطع خورده است و اگر می‌شنیدید که حزب مذکور همچنان بر ادامه راه قبلی مصر است و هیچ نقد جدی از عملکرد خود بدست نمی‌دهد، درباره این حزب چه می‌گفتید؟
2- آقای حجاریان، حالتان از نظر روحی و جسمی چطور است؟
سعید حجاریان:در بسیاری از كشورهای اروپایی، احزاب سالیان متوالی از قدرت به‌دورند، بدون آنكه از مبانی خود عدول كنند، و حتی نقدهایی بر خویش را علنی كنند. اما هیچگاه خود را منحل نكرده، بلكه دوباره بر سر قدرت باز می‌گردند، مثلا همین حزب كنگره هند كه سالهاست از سریر قدرت به‌دور است اما هر لحظه امكان دارد به قدرت برگردد یا احزابی در تركیه.در مورد اوضاع و احوالم هم در همین گفت‌وگو پاسخ داده‌ام. در عین حال باید بگویم كه «اللهم حول حالنا الی احسن‌الحال»

59- رضا :
سلام
شما در زمینه کارهای سرکوب که نه ولی خفقان بوده‌اید. بفرمائید اقدام علیه امنیت ملی چیست؟ آیا امنیت ملی با صحبتهای من به خطر می‌افتد؟ یا با تجمع 4 تا دانشجو یا اینکه من مخالف هر آنچه که هست باشم؟ این مملکت ارث پدری چند خانواده است؟ آیا امثال من که فقط و فقط مردم و ایران برایشان مهم است جائی در این کشور تسخیرشده دارند؟ فکر می‌کنید اگر من برای این سوالها جواب نگیرم، مهم نیست چون من خودی نیستم و با موجودیت شما مشکل دارم؟آیا سانسور را به هر شکلی تائید می‌کنید؟
ما از دست شما باید به کجا پناه ببریم؟
سعید حجاریان:در قانون تعزیرات حكومتی اقدام علیه امنیت ملی تعریف شده است. ثانیا از دست من به ضارب من پناه ببرید. ثالثا: مواردی را كه در ایجاد خفقان شركت داشته‌ام، بیان بفرمایید.
با تجمع چهار دانشجو نیز امنیت ملی به خطر نمی‌افتد. در زمان شاه ایران میراث هزار فامیل بود كه گمان می‌كنم كه آنها زاد و ولد كرده‌اند و تكثیر شده‌اند، لذا از تعداد وراث افزایش یافته بی‌خبرم.من فكر می كنم اگر به شما سهام عدالت بدهند، معلوم می‌شود كه در این كشور جای دارید و جزء برندگان خوشبخت این لاتاری می‌شوید.

60- عادل دهدشتی :
با سلام
جناب آقای حجاریان
1- تحلیل شما از آینده دولت احمدی نژاد چیست؟
2- به اعتقاد جنابعالی اصلاح‌طلبان به چه میزان شانس موفقیت در انتخابات مجلس هشتم را دارند؟
3- تحلیل شما از دسته‌بندی داخلی راستگرایان چیست؟
سعید حجاریان:
1- قبلا پاسخ داده‌ام.
2- منظور از اصلاح‌طلبان كدامند؟ ولی من فكر می‌كنم حتما فراكسیونی از اصلاح‌طلبان به مجلس هشتم راه پیدا خواهند كرد.
3- راستگرایان را می‌توان به سه دسته بنیادگرا، محافظه‌كار و عملگرا تقسیم‌بندی كرد.

61- سیدرضا حسینی فرجاد:
سلام. امیدوارم سلامتی‌تان را به‌طور كامل بازیافته باشید
1-آینده كشور (سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و...) چطور خواهد شد؟
2-آیا اصلاحات مرده است؟
3-برای رشد دوباره، احتیاج به چیست؟
سعید حجاریان: در مقاله «زنده باد اصلاحات» كه در مجله آیین منتشر شد، به تفصیل این سؤال را پاسخ داده‌ام.

62- رضا حسینی :
آقای حجاریان سلام! به نظرشما راه حل مسئله ملی در ایران چیست ؟و ایااصولا میتوان زبان مشتركی بین رادیكالهای دوطرف (شونیستها وتجزیه طلبان)را جستجو كرد؟وحقوق شهروندی میتواند پایه واصل تحقق مطالبات ملیتهای ایرانی قرار گیرد ؟در صورتی كه پاسخ شما مثبت است پس تكیف حقوق جمعی یا گروهی كه منشور حقوق بشر برآنها تاكید دارد(حقوق اقلیتها اعم ازمذهبی ونژادی)چه می‌شود؟
سعید حجاریان: مساله ملی در ایران نه با كوچ اجباری و نه با نسل‌كشی و نه با نادیده گرفتن حقوق اقلیتها، نه با ایجاد انسان طراز نوین (خواه سوسیالیستی، خواه اسلامی، خواه لیبرال) تحقق نمی‌یابد. آنچه كه باعث قوام آمدن دیگ هفت‌جوش می‌شود، فقط با بنیادهای قوی اقتصادی و ادغام بازار ملی در همه عرصه‌هاست و نیز توسعه پایدار و دموكراتیك و نرخ رشد بالا و مستمر كشور.

63- علی: جناب آقای حجاریان!نظرتان در مورد نظریه انحطاط دكتر سید جواد طباطبایی چیست؟
سعید حجاریان:اگر ایشان از زوال اندیشه سیاسی فراتر نروند و به زوال اندیشه به‌طور مطلق نرسند، به‌گمانم ایده معقولی است. البته به شرط آنكه ته‌مایه‌های اشپنگلری آن را در نظر نگیریم.

ادامه دارد .....